سند جامع مدیریت زنجیره تولید، توزیع، عرضه و صادرات صنایع دستی

کلیه دستگاه‌های اجرایی 

هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۴/۹/۲۶ به پیشنهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و به استناد بند (د) ماده (۸۳) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران و با رعایت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب کرد:

سند جامع مدیریت زنجیره تولید، توزیع، عرضه و صادرات صنایع دستی به شرح پیوست که تأیید شده به مهر دفتر هیئت دولت است، تعیین می‌شود و دستگاه‌های مقرر در این سند موظف به اجرای اقدامات مربوط هستند.

معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف

سند جامع مدیریت زنجیره تولید، توزیع، عرضه و صادرات صنایع دستی

الف – مقدمه
سند جامع مدیریت زنجیره تولید، توزیع، عرضه و صادرات صنایع دستی به استناد بند (د) ماده (۸۳) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران با هدف تأمین زنجیره ارزش و بهبود شرایط تولید و عرضه محصولات صنایع دستی و با رعایت ملاحظات بومی سازگاری با اصالت هویتی، ترویج سبک زندگی ایرانی – اسلامی و رویکرد فناورانه تدوین شده است. این سند کلیه اقدامات مرتبط با زیرساخت، منابع انسانی و پشتیبانی را در قالب نقشه راه ملی برای توسعه پایدار صنایع دستی کشور شامل می‌شود و با ترسیم پیوستگی زنجیره ای از تأمین مواد اولیه، تولید، توزیع و صادرات هم افزایی بین بخشی و فرا بخشی را تضمین می کند. صنایع دستی ایران متضمن تقویت باورها و ارزش های فرهنگی – هویتی است و اتصال آن به ادبیات توسعه در برگیرنده اقتصاد هویت بنیان است. سند حاضر، چهارچوبی جامع، پویا و آینده نگر را برای ارتقای جایگاه صنایع دستی در اقتصاد فرهنگی و خلاق جمهوری اسلامی ایران ترسیم نموده و مسیر بهره گیری حداکثری از ظرفیت های ملی در ساحت های مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را هموار می سازد.

ب – در این سند، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می­روند:

۱ – وزارت: وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.

۲ – برنامه هفتم: قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳.

۳ – قانون حمایت: قانون حمایت از هنرمندان، استادکاران و فعالان صنایع دستی مصوب ۱۳۹۶.

۴ – صنایع دستی: صنایع دستی ایران موضوع ماده (۱) قانون حمایت.

۵ – زنجیره ارزش صنایع دستی: مجموعه ای به هم پیوسته و یکدست از فعالیت ها شامل خلق اثر (تولید)، با تمرکز بر طراحی، توزیع، عرضه و صادرات با هدف ارتقای ارزش فرهنگی، اقتصادی و حفظ اصالت و هویت منطقه‌ای و دارای رویکردی فرآیندی است.

۶– تشکل حرفه‌ای صنایع دستی: تشکل حرفه‌ای موضوع بند (۷) ماده (۱) آیین‌نامه اجرایی جزء (۱) بند (الف) ماده (۸۳) برنامه هفتم موضوع تصویب‌نامه شماره ۸۸۶۳۹/ت۶۳۴۴۴هـ مورخ ۱۴۰۴/۶/۹.

۷– دیپلماسی فرهنگی اقتصادی: بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی رسانه ای صنایع دستی برای ارتقاء تبادلات و ارتباطات بین‌المللی و مشارکت با تشکل های داخلی و خارجی.

۸– توانمندسازی: مجموعه اقداماتی برای ارتقاء مهارت، دانش و تسهیل دسترسی به منابع که منتج به بهبود شرایط محیط کسب و کار، بازار و جایگاه اجتماعی فعالان صنایع دستی کشور می‌شود.

۹– بنگاه بزرگ صنایع دستی: بنگاهی که زنجیرة ارزش را از طراحی تا تولید، بسته بندی، استاندارد، پایش (کنترل) کیفیت، ویژندسازی (برندینگ)، توزیع و صادرات به صورت یکپارچه مدیریت می کند و شبکة کارگاه ها و پیمانکاران را هماهنگ می سازد به نحوی که از نظر مقیاس اشتغال، شبکه فروش و حضور در بازارهای برون مرزی «مرجع» محسوب شود.

۱۰– مؤسسات واجد صلاحیت: مؤسسات واجد صلاحیت دارای مجوزهای «توسعه دهنده»، «تسهیل گر سرمایه گذاری» و «بهره‌برداری در حوزه های گردشگری و صنایع دستی» موضوع بند (ت) ماده (۸۳) برنامه هفتم.

پ – اصول و خط مشی های سند:

۱– بهبود و ارتقاء زنجیره ارزش صنایع دستی با تاکید بر کل زنجیره ارزش.

۲– حفظ اصالت ملی و هویت بومی، محلی و منطقه‌ای.

۳– توسعه بازارهای هدف صنایع دستی از طریق همگرایی کلیه دستگاه‌های موضوع بند (د) ماده (۸۳) برنامه هفتم جهت تحقق رشد هشت (۸) درصدی.

۴– تقویت توجه و افزایش سرمایه گذاری در حوزه صنایع دستی.

۵– نهادینه سازی مصرف صنایع دستی در سبک زندگی ایرانی به منزله نماد اصالت و هویت ایرانی با ایجاد جذابیت های مالی و فرهنگی.

ت – راهبردها:

۱– توسعه و ترغیب سرمایه گذاری با اولویت بنگاه های بزرگ صنایع دستی، تعاونی ها، تشکل های حرفه‌ای صنایع دستی و مؤسسات واجد صلاحیت.

۲– تسهیل گری و انسجام بخشی در منابع تأمین مواد اولیه مبتنی بر پایداری.

۳– افزایش تولید و ارتقاء کیفی محصولات صنایع دستی با توجه ویژه به بهبود طراحی اصیل محصول و استانداردهای تولید و توزیع صنایع دستی.

۴– بهبود بازارهای فروش داخلی و شبکه های توزیع از طریق نوآوری، فناوری، رویدادها، سامانه های مجازی و هم افزایی با سیاست های فرهنگی به ویژه گردشگری.

۵– تنوع بخشی به صادرات از طریق خدمات فنی و هنری و تمامی سویه های صنایع خلاق.

۶– توانمندسازی از طریق ارتقاء طراحی، نوآوری و انتقال پایدار دانش میان نسلی شامل آموزش های هنرستانی.

۷– تقویت جایگاه و ترویج مصرف صنایع دستی در سبک زندگی ایرانی.

ث – الزامات:

۱– ایجاد ساز و کار لازم برای تسهیل، جذب و هدایت سرمایه گذاری در زنجیره ارزش صنایع دستی با مشارکت بنگاه های بزرگ صنایع دستی، تعاونی ها، تشکل های حرفه‌ای صنایع دستی و مؤسسات واجد صلاحیت از طریق همگرایی نهادی، حقوقی و مالی.

۲– استقرار نظام آموزشی و مهارتی نوین، خلاق و منسجم مبتنی بر الگوی استاد – شاگردی شامل هنرستان های جوار و وابسته و حمایت از ایجاد مراکز نوآوری، طراحی و رشد صنایع دستی.

۳– ایجاد و توسعه زیرساخت داده محور و سامانه ملی صنایع دستی.

۴– تحریک تقاضا از طریق روایت پردازی فرهنگی، ایجاد پویش های رسانه ای و سکوهای فروش برخط.

۵– ساماندهی تسهیلات حمایتی اعتباری و تامین سرمایه و جمع سپاری به منظور بهره مندی از منابع خرد و کلان در راستای ارتقاء تمامی فرایندهای زنجیره ارزش صنایع دستی.

۶– ایجاد زیرساخت های بازاریابی و صادرات پایدار برای حضور رقابتی صنایع دستی ایران در بازارهای داخلی، منطقه‌ای و جهانی با تأکید بر تنوع محصول و ارزش فرهنگی.

ج – ساز و کار اجرایی:
به منظور برنامه‌ریزی، هدایت و هماهنگی میان دستگاه‌های ذی ربط در اجرای این سند، کارگروهی تحت عنوان «کارگروه اقدام مشترک مدیریت زنجیره ارزش صنایع دستی کشور» به ریاست وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دبیری معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی وزارت و عضویت نمایندگان تام الاختیار دستگاه‌های موضوع بند (۱-۷) سند ملی توسعه صنایع دستی کشور مصوب جلسه ۹۰۳ مورخ ۱۴۰۳/۶/۶ شورای عالی انقلاب فرهنگی و سه نفر از صاحب نظران حوزه های فرهنگی و اقتصادی صنایع دستی (به پیشنهاد رئیس کارگروه) با شرح وظایف و اختیارات زیر بدون ایجاد و توسعه ساختار تشکیل می‌شود:

۱– ایجاد تفاهم در هدایت طرح‌های پیشران و فرابخشی در حوزه صنایع دستی با تأکید بر صیانت از اصالت، هویت فرهنگی و منطق بومی هر رشته و پهنه جغرافیایی.

۲– ارتقای زنجیره ارزش صنایع دستی از طریق اولویت بندی اقدامات و تدوین و ابلاغ برش های اجرایی استانی و بخشی این سند.

۳– پیگیری اجرای سند از طریق هم افزایی و هم سوسازی دستگاه‌های عضو و پیشنهاد اختصاص اعتبارات پیش‌بینی شده دستگاه‌ها در لوایح بودجه سنواتی، با هدف پرهیز از موازی کاری و تمرکز بر اولویت های مشترک.

۴– پایش و شناسایی موانع حقوقی، اداری و مالی در مسیر اجرا و ارائه پیشنهادهای اصلاحی به مراجع ذی ربط جهت تسهیل و تسریع در انجام تکالیف دستگاه‌های مجری.

۵– توسعه شبکه سازی بین بخشی در زنجیره ارزش صنایع دستی و تقویت همکاری میان بنگاه های بزرگ صنایع دستی، تعاونی ها، بخش خصوصی، تشکل های حرفه‌ای صنایع دستی، نهادهای محلی و شرکت‌های دانش‌بنیان با هدف ارتقای بهره‌وری، بازاررسانی و رقابت پذیری.

۶– طراحی و پیشنهاد سازوکارهای کاهش هزینه‌های مبادله و تسهیل فرآیندهای اجرایی میان دستگاه‌های ذی ربط در سطح ملی و استانی.

۷– تهیه و تصویب تقویم اجرایی و مرحله بندی اقدامات فرابخشی در جهت هماهنگی فعالیت های دستگاه‌های اجرایی.

۸– پیگیری دریافت گزارش های دوره ای از دستگاه‌های ذی ربط و تهیه گزارش تجمیعی برای انتشار عمومی و ارائه به مراجع نظارتی.

تبصره ۱– جلسات کارگروه با حضور دوسوم اعضا رسمیت می یابد و تصمیمات کارگروه با رأی مطلق اکثریت اعضای حاضر لازم الاتباع خواهد بود.

تبصره ۲– حسب موضوع نمایندگان تام الاختیار سایر دستگاه‌ها و نهادها بدون حق رأی به جلسات کارگروه دعوت خواهند شد.

چ – تقسیم کار ملی:

ح – دستگاه متولی اقدامات موضوع این سند در حوزه فرش دستباف، وزارت صنعت، معدن و تجارت است.