شماره ۱۰۵۶۳۲ – ۱۴۰۵/۸/۳
مرکز ملی فضای مجازی کشور
در راستای اجرای تبصره «ماده ۱۱» آییننامه داخلی شورای عالی فضای مجازی کشور، متن مصوبه یک صد و چهارمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۴ شورای عالی با عنوان «تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند» به همراه اصلاحات الحاقی مربوط به آن (مصوب یک صد و پنجمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳) که برای دسترسی عمومی از طبقهبندی محرمانه خارج شده است، برای درج در روزنامه رسمی ارسال میشود.
دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی ـ سید محمدامین آقامیری
تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند
(مصوبه یک صدوچهارمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۴ و اصلاحات الحاقی مصوب یک صدوپنجمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳)
مقدمه
سند «تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند» در راستای تکمیل سند «سیاست ها و اقدامات ساماندهی پیام رسان های اجتماعی» مصوب جلسات شماره ۳۶ تا ۴۰ و سند «بررسی راهکارهای افزایش میزان سهم ترافیک داخلی و مقابله با پالایش شکن ها» مصوب جلسه شماره ۹۶ شورای عالی فضای مجازی و با هدف
تأمین نیاز مشروع و قانونی مردم در دسترسی به محتوا و خدمات در عین ارتقای حکمرانی قانونمند، در یک صدوچهارمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۴ به تصویب رسید و اصلاحیه آن در یک صدوپنجمین جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳ تصویب شد.
ماده ۱ـ اصول حاکم
۱ـ۱ـ تقویت حکمرانی قانونمند بر فضای مجازی؛
۲ـ۱ـ افزایش سرمایه اجتماعی و رضایت مردم؛
۳ـ۱ـ عدم آسیب به سکوهای داخلی؛
۴ـ۱ـ تأمین امنیت روانی جامعه؛
۵ ـ۱ـ رعایت الزامات امنیت ملی؛
۶ ـ۱ـ حفظ استقلال و توسعه زیست بوم فضای مجازی کشور.
ماده ۲ـ سیاست ها
۱ـ۲ـ وحدت فرماندهی و ایجاد هماهنگی حداکثری بین دستگاههای اجرایی مرتبط با فضای مجازی؛
۲ـ۲ـ تسریع و تسهیل فرایندهای تقنینی و سیاست گذاری و اتخاذ تدابیر لازم جهت ضمانت اجرایی آن ها همگام با سرعت تحولات فناوری؛
۳ـ۲ـ توجه ویژه به تحقق شبکه ملی اطلاعات و تسریع در استقرار آن؛
۴ـ۲ـ به روزرسانی دانش فنی سایبری و به کارگیری جوانان نخبه و شرکتهای دانشبنیان در حل مسائل؛
۵ ـ۲ـ توانمندسازی و تقویت دستگاههای انتظامی، امنیتی و قضایی در حوزه اشراف و صیانت در فضای مجازی؛
۶ ـ۲ـ تقویت ارتباطات بینالملل و توجه به ظرفیت نهادهای بینالمللی؛
۷ـ۲ـ طراحی و راه اندازی جریان پایدار تولید محتوا؛
۸ ـ۲ـ طراحی و تقویت روش های اقناع افکار عمومی و مقابله با اقدامات رسانه ای دشمن با هدف حفظ امنیت روانی جامعه؛
۹ـ۲ـ ایجاد، حمایت و تقویت سکوهای داخلی در عرصه های مختلف محتوایی و خدماتی؛
۱۰ـ۲ـ پاسخ به نیازها و ارتقای رضایت مردم از حکمرانی در فضای مجازی.
ماده ۳ـ برنامه اقدام
اقدامات مورد نیاز برای تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی و ارتقای حکمرانی قانونمند در چهارچوب نگاشت نهادی طی چهار مرحله به شرح زیر انجام میشود:
۱ـ۳ـ مرحله اول
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
| ۱ | بازگشایی گوگل پلی | شورای عالی فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۱۰ |
| ۲ | بازگشایی واتساپ | شورای عالی فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۱۰ |
| ۳ | اختصاص زیرساخت به سکوهای محتوایی داخلی منتخب برای مدت ۳ ماه (به همراه اقدامات قانونی و ثبت سفارش برای مدت حداقل یک سال آینده) | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | ـ | بند ۹ |
| ۴ | اعطای بسته حمایتی تبلیغات رسانهای برای سکوهای محتوایی داخلی منتخب (به میزان پانصد میلیارد تومان) | سازمان صداوسیمای ج.ا.ا. | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی | بند ۹ |
| ۵ | ابلاغ سند «سیاستها و الزامات تعرفهگذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» و مقدمات اجراییسازی آن | مرکز ملی فضای مجازی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۷ |
۲ـ۳ـ مرحله دوم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | بازگشایی یوتیوب مبتنی بر حکمرانی قانونمند | ـ | ـ | بند ۱۰ |
| ۲ | مشارکت و مذاکره با سکوهای خارجی با تأکید بر سکوهای جدید | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | ـ | بند ۶ |
| ۳ | تصویب لایحه مقابله با اخبار جعلی در هیئت دولت و اقدام به بررسی دو فوریت آن در مجلس | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | ـ | بند ۸ |
| ۴ | اجرایی سازی سند «سیاست ها و الزامات تعرفه گذاری ترافیک شبکه و تسهیم درآمد محتوا» | مرکز ملی فضای مجازی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۷ |
| ۵ | ایجاد زیست بوم پایدار تولید محتوای مردمی در سکوهای داخلی | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان صداوسیمای ج.ا.ا. | سکوهای داخلی، مرکز ملی فضای مجازی، سازمان برنامه و بودجه | بند ۷ و ۸ |
| ۶ | سرمایه گذاری برای ایجاد و تقویت سکوهای متنوع محتوایی و خدماتی (در نقاط خلأ که مشابه داخلی قوی وجود ندارد) | بخش خصوصی | معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، مرکز ملی فضای مجازی | بند ۴ و ۹ |
| ۷ | ارائه خدمات «نسخه نویسی الکترونیکی» و «پیامک تراکنش بانکی» و «بازوی ارتباطی دستگاهها[۱] با ارباب رجوع» به صورت انحصاری در پیام رسان های داخلی منتخب | وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بانک مرکزی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کلیه دستگاههای مرتبط | بند ۹ |
| ۸ | تصویب ممنوعیت استفاده رسمی دستگاهها[۲] از سکوهای خارجی و الزام به حضور در سکوهای داخلی (غیر از مستثنیات کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه) | شورای عالی فضای مجازی | کلیه نهادها و دستگاهها | بند ۹ |
| ۹ | بازبینی و متناسب سازی برخورد با مصادیق محتوای مجرمانه در سکوهای داخلی و خارجی | قوه قضائیه | ضابطان قضایی | بند ۲ |
| ۱۰ | اختصاص زیرساخت های پردازشی و ذخیره سازی سکوهای محتوایی منتخب داخلی به میزان موردنیاز برای یک سال آینده | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | سازمان برنامه و بودجه | بند ۹ |
| ۱۱ | اصلاح مدل اقتصادی کارورهای ارتباطی در جهت کاهش درآمد از ترافیک خارجی نسبت به ترافیک داخلی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۳ |
۳ـ۳ـ مرحله سوم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | بازگشایی تلگرام بعد از مذاکره مشروط به پذیرش شروط مصوب کارگروه ماده۴ این سند | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | ـ | بند ۱۰ |
| ۲ | ارائه خدمات الکترونیکی مرتبط با «یارانه، کارت سوخت، پلیس، و قوه قضائیه» به صورت انحصاری در پیام رسان های داخلی منتخب | وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت نفت، فراجا، قوه قضائیه | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۹ |
| ۳ | اعمال سیاست های تشویقی تعرفه ای برای مشترکان دارای مصرف منصفانه | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | کارورهای ارتباطی | بند ۳ |
| ۴ | ارائه سرویس های جدید تحریم شکن | بخش خصوصی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | بند ۳ |
| ۵ | افزایش کیفیت دسترسی با مزیت بخشی فنی به سکوهای محتوایی داخلی (سرعت، پایداری و تجربه کاربری) | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | سکوهای داخلی | بند ۳ |
| ۶ | تدوین و پیادهسازی طرح امنیت خانواده در فضای مجازی | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش وپرورش، فراجا | بند ۸ |
| ۷ | تدوین و پیگیری تصویب قانون مسئولیت سکوها | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۸ | افزایش کیفیت شبکه، شفافیت ترافیک و کاهش خطای مثبت و منفی سامانه های پالایش | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | قوه قضائیه، سازمان برنامه و بودجه | بند ۳ |
| ۹ | بازگشایی تلگرام مبتنی بر حکمرانی قانونمند در صورت عدم موفقیت مذاکرات | ـ | ـ | بند ۹ و ۱۰ |
۴ـ۳ـ مرحله چهارم
| ردیف | اقدام | دستگاه اصلی | دستگاه همکار | سیاست |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | بازگشایی سایر سکوها بعد از مذاکره و پذیرش شروط کارگروه ماده ۴ این سند | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | ـ | بند ۱۰ |
| ۲ | تدوین لایحه جرم انگاری عرضه و فروش ابزارهای حاکمیت گریز و اقدام به بررسی دو فوریت آن در مجلس | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۳ | ارتقای توان و مقابله مؤثر با ابزارهای پالایششکن | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات | قوه قضائیه | بند ۴ |
| ۴ | تدوین و پیگیری تصویب قانون مالکیت فکری | هیئت وزیران، مجلس شورای اسلامی | قوه قضائیه | بند ۲ |
| ۵ | جلوگیری از فرار مالیات بر درآمد حاصل از فعالیت اقتصادی و محتوایی در سکوهای خارجی | وزارت امور اقتصادی و دارایی | ضابطان قضایی | بند ۹ |
| ۶ | تأمین دسترسیهای ضروری و مقابله با تحریم در لایه زیرساخت | وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، قوه قضائیه | ـ | بند ۴ |
| ۷ | شدت عمل در برخورد با جرایم و تخلفات در سکوهای خارجی غیرمجاز | قوه قضائیه | ضابطان قضایی، کلیه دستگاههای مرتبط | بند ۵ |
ماده ۴ـ کارگروه راهبری
راهبری اقدامات از طریق کارگروهی با عضویت رییس مرکز ملی فضای مجازی (رییس کارگروه)، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات (دبیر کارگروه)، نماینده رییس مجلس شورای اسلامی، نماینده رییس قوه قضاییه، وزیر اطلاعات، نماینده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دادستان کل کشور و دو تن از اعضای حقیقی صورت می گیرد:
وظایف کارگروه به شرح زیر است:
- بررسی و تأیید برنامه عملیاتی و زمان بندی ارائه شده توسط دبیر کارگروه (زمان بندی اولیه، ضمیمه سند است)؛
- بررسی برنامههای عملیاتی دستگاه متولی برای هر اقدام و تأیید آغاز فرایند اجرایی سازی اقدامات؛
- تعریف معیارها و شاخص های کلیدی هر اقدام؛
- اطمینان از انجام صحیح و کامل اقدامات هر مرحله و صدور مجوز برای ورود به مرحله بعد؛
- بازنگری و تغییر دستگاه اصلی و همکار در صورت عدم انجام وظایف؛
- بازنگری، بهنگام سازی و جابه جایی اقدامات بین مراحل در صورت نیاز؛
- ارائه گزارش های دوره ای به ریاست و اعضای محترم شورای عالی فضای مجازی درباره پیشرفت و مشکلات احتمالی؛
- تعیین فرآیند مذاکره و تأیید توافقات صورت گرفته بر اساس اصول ذکرشده در ماده ۱ این سند؛
- تعیین خطوط کلی رسانه ای، مدیریت افکار عمومی و راهبری اجرای پیوست رسانه ای طرح متناسب با مراحل چهارگانه؛
- هماهنگی های لازم بین دستگاههای مختلف رسانه ای و مسئولان، و اطمینان از یکپارچگی و هم افزایی در پیام ها و موضع گیری های رسانه ای.
تبصره ۱ : کارگروه راهبری میتواند هر زمان که تشخیص داد تخلف، نقص یا عدم توفیقی در اجرای مراحل وجود دارد، دستور بازگشت به مراحل یا اقدامات قبلی مندرج در ماده ۳ را صادر کند.
تبصره ۲ : دبیر کارگروه موظف است یک سامانه ارزیابی جامع طراحی و پیاده سازی کند که قابلیت رصد و تحلیل پیشرفت هریک از اقدامات و مراحل مختلف طرح را ارائه نماید.
تبصره ۳ : دبیر کارگروه موظف است مذاکره با سکوهای خارجی را بر اساس اصول و چارچوب های تعیین شده توسط کارگروه راهبری پیش ببرد و تمامی توافقات صورت گرفته در جلسات را به صورت دقیق گزارش نماید.
تبصره ۴: تصمیمات کارگروه در چهارچوب وظایف مشخص شده در این ماده با رأی اکثریت اعضای کارگروه تصویب میشود. این مصوبات توسط رئیس کارگروه ابلاغ و برای تمامی دستگاهها لازم الاجرا است.
ماده ۵ ـ شاخص های نظارت و ارزیابی
برای نظارت بر حسن اجرای اقدامات و رهگیری مسیر پیموده شده، شاخص های زیر تعیین و توسط مرکز ملی فضای مجازی به صورت مستمر و ماهیانه ارزیابی و به شورای عالی فضای مجازی ارائه خواهد شد.
۱ـ ۵ ـ نسبت متوسط ترافیک داخل به خارج (ابزار فنی)؛
۲ـ ۵ ـ میزان شفافیت ترافیک:
۱ـ ۲ ـ ۵ ـ میزان ترافیک ناشناس (ابزار فنی)؛
۲ـ ۲ ـ ۵ ـ میزان فراگیری استفاده از فیلترشکن (نظرسنجی).
۳ـ ۵ ـ میزان پذیرش عمومی سکو:
۱ـ ۳ ـ ۵ ـ متوسط ترافیک ماهانه سکوها (ابزار فنی)؛
۲ـ ۳ ـ ۵ ـ تعداد کاربران فعال روزانه (ابزار فنی)؛
۳ـ ۳ ـ ۵ ـ میزان استفاده و رضایت کاربران از شبکه های اجتماعی داخلی نسبت به خارجی (نظرسنجی)؛
۴ ـ ۳ ـ ۵ ـ زمان ماندگاری و نرخ تعامل[۳] (ابزار فنی).
۴ ـ ۵ ـ میزان جرائم و شکایات ثبت شده و به نتیجه رسیده مرتبط با فضای مجازی (گزارش پلیس فتا و دادستانی کل کشور)؛
۵ ـ ۵ ـ میزان رضایت کاربران از سرعت و کیفیت دسترسی به اینترنت (ابزارهای فنی و نظرسنجی).
[۱] دستگاههای ذیل ماده ۲۹ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
[۲] همان
(Engagement) ۳
دیدگاه شما