استاندار محترم و رئیس شورای برنامهریزی و توسعه استان همدان
به استحضار می رساند شورایعالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳ مصوبه جلسه مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۲ کمیسیون ماده پنج شهر همدان و مصوبه جلسه مورخ ۱۴۰۴/۴/۶ شورای برنامهریزی و توسعه استان همدان در خصوص «طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی شهر همدان» را با توجه به صورتجلسه مورخ ۱۴۰۴/۵/۷ و ۱۴۰۴/۶/۲۵ کمیته فنی شماره ۳ مورد بررسی قرار داد و ضمن تصویب طرح، مقرر نمود اسناد طرح با اعمال اصلاحات به شرح زیر جهت اجرا ابلاغ گردد:
۱ـ در خصوص اثر ثبت جهانی تپه هگمتانه، ضمن تاکید بر ضرورت رعایت ضوابط حفاظتی ملی و جهانی و جلوگیری از هرگونه دخل و تصرف مغایر با ضوابط، ضروری است محدوده مصوب ثبت جهانی و ضوابط عرصه و حرایم آن، پس از تدقین و ابلاغ از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، (ظرف مدت حداکثر یک ماه) در اسناد طرح ویژه حفاظت و احیاء منعکس گردد. همچنین افزایش کاربری ها و فعالیت های مرتبط با خدمات گردشگری در محدوده پیرامون تپه هگمتانه مورد تأکید است.
۲ـ ضمن تأکید بر ضرورت احیاء رودخانه آلوسجرد به عنوان بخشی از ساختار تاریخی و منظر طبیعی شهر همدان و جلوگیری از تبدیل آن به کانال شهری و همچنین احیاء و خواناسازی چشمه های واقع در بافت تاریخی، ضروری است پیشنهادهای پروژه طراحی شهری رودخانه های همدان ـ مصوب مورخ ۱۴۰۰/۹/۲۸ کمیسیون ماده پنج ـ بر اساس الزامات حفاظتی بافت و افزایش تحقق پذیری در ارتباط با امکان تأمین آب مورد نیاز، تکمیل و تدقین شده و ضمن درج در اسناد طرح، ملاک اقدامات اجرایی قرار گیرد. اخذ استعلام به روز در مورد بستر و حرایم کمّی و کیفی رودخانه و چشمه ها و قنات ها و ضوابط مربوطه از شرکت آب منطقهای الزامی است.
۳ـ حداکثر ارتفاع ابنیه و تعداد طبقات، در محدوده واقع در عرصه و حریم محور فرهنگی ـ تاریخی همدان با ضوابط ابلاغی عرصه و حریم محور مذکور(ابلاغیه شماره ۳۲۰۰/۱۴۰۱۲۱۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۲/۱۰ وزارت میراث فرهنگی) و در مابقی محدوده بافت تاریخی، با ضوابط اختصاصی حفاظتی ابلاغی بافت تاریخی (ابلاغیه شماره ۲۴۹۰۰/۹۹۲۵۰۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۴۱ وزارت میراث فرهنگی) منطبق شده و بر اساس سیاست های پهنه بندی بافت و الزامات مترتب بر تعیین ارتفاع ابنیه، تدقین گردد. تغییر حداکثر تعداد طبقات و ارتفاع در هر کدام از پهنه های تعیین شده در ابلاغیه های وزارت میراث فرهنگی مصداق مغایرت اساسی است.
۴ـ ضمن تأیید طرح ها و پروژه های موضعی پیشنهادی برای احیاء ساختار بافت و مراکز محلات، تأمین خدمات عمومی، ارتقاء کیفیت عرصه عمومی، و احیای بناهای واحد ارزش، ضروری است:
۱ـ۴. پروژه ها در ارتباط با موضوعات حفاظت، احیاء، گردشگری و بحران، تکمیل و دسته بندی شوند. در این خصوص تعریف پروژه موضوعی برای مرمت و احیای کاروانسراهای بازار تاریخی همدان، آثار شاخص تاریخی، و تقویت سکونت در پیرامون بازار تاریخی مورد تأکید است.
۲ـ۴. شناسنامه هر کدام از پروژه ها، شامل دستور کار طراحی و چارچوب عملیاتی ـ اجرایی مبتنی بر مشارکت دستگاه ها تکمیل شود.
۳ـ۴. اجرای پروژه های مذکور بر مبنای الویت بندی پیشنهادی طرح ویژه (با تاکید بر پروژه های پیشران حیات شهری بافت تاریخی)، با بهره گیری از ظرفیت ستاد بازآفرینی، در دستور کار شهرداری بافت تاریخی همدان و شرکت بازآفرینی شهری قرار گیرد.
۵ ـ مقاطع عرضی پیشنهادی برای خیابان های شعاعی منتهی به مرکز بافت (میدان امام) که به منظور آرام سازی ترافیک، الویت حمل و نقل عمومی و پیاده مداری پیشنهاد شده است، با رویکرد خیابان کامل اصلاح و تکمیل شده و پس از تأیید شورای ترافیک استان و شورای فنی میراث فرهنگی اجرایی گردد. همچنین مسیرهای پیاده مدار پیشنهادی طرح، در قالب یک شبکه پیوسته با مقاطع ویژه و ارائه ضوابط، تکمیل و تدقین شود.
۶ ـ به منظور ساماندهی جریان حرکت سواره ورودی از شهر به بافت تاریخی و بازار، براولویت اجرای پارکینگ های پیشنهادی در مبادی ورودی شهر به بافت و باراندازهای پیشنهادی پیرامون بازار تأکید میشود. همچنین به منظور کاهش تبعات تعرض های ناشی از طرح های پیشین بر معابر داخلی بافت تاریخی، ضروری است راهکارهای پیشنهادی طرح برای تامین پارکینگ و ساماندهی مقاطع عرضی معابر داخلی بافت، براساس اولویت بندی معابری که در طرح تعیین میشود، در دستورکار شهرداری قرار گیرد. هرگونه تغییر در نقش و عملکرد و عرض شبکه معابر و بازگشایی معبر جدید مغایر با شبکه معابر طرح ویژه، مصداق مغایرت اساسی است.
۷ـ ضمن تأکید بر ضرورت تحقق خدمات عمومی پیشنهادی طرح برای استمرار و احیاء سکونت در بافت تاریخی، کاربری درمانی، با تأکید بر محلات شرقی و میانی بافت، در مقیاس محله در شعاع دسترسی مناسب تأمین شود.
۸ ـ به جهت تبعات استقرار کاربری های مقیاس شهری در محلات بافت تاریخی، رعایت مقیاس کارکردی محلی و شهری در استقرار کاربری ها بر اساس سطح بندی تعیین شده در طرح الزامی بوده و استقرار کاربری های با مقیاس شهری در محلات بافت تاریخی ممنوع است.
۹ـ آثار ثبت شده در فهرست ملی و آثار ارزشمند غیر ثبتی به صورت متمایز مشخص شده و آثار ثبتی با کاربری تاریخی مشخص شوند.
۱۰ـ به جهت ضرورت تأمین فضای سبز عمومی در بافت تاریخی، کاربری های باغات و کشاورزی موجود در محدوده، به عنوان فضای سبز عمومی تثبیت گردد. همچنین سهم فضای سبز در طرح موضعی اراضی بایر شرق تپه هگمتانه، حداقل تا ۵۰% افزایش یابد.
۱۱ـ ضوابط و مقررات برای کلیه کاربری های پیشنهادی، بنابر مواضع گوناگون بافت، شامل حرایم آثار تاریخی، ابنیه مجاور ساختار اصلی بافت و مراکز محلات، مسیر پیوسته و پیاده مدار تاریخی ـ گردشگری و هر کدام از پهنه های پنج گانه پیشنهادی، تکمیل و تدقین شود. ارائه الگوهای توده گذاری و معماری در دو دسته شامل بناهای یک و دوطبقه و بناهای با طبقات بیشتر، به ویژه بناهای واقع در حرایم آثار تاریخی مورد تأکید است. همچنین به جهت وجود لایه های تاریخی، امکان احداث و تعداد طبقات زیر زمین در چارچوب ضوابط اختصاصی حفاظتی بافت تاریخی TDR تعیین گردد.
۱۲ـ راهکارهای جبران محدودیتهای توسعه، وفق مصوبه مورخ ۱۴۰۳/۵/۱ شورایعالی در مورد «راهکارهای تشویقی با هدف احیاء و تقویت سکونت در محدوده بافت های تاریخی ـ فرهنگی» تکمیل و ارائه شود. با توجه به مفاد جزء (۳) از بند ۱۲ مصوبه مذکور، حداکثر سطح اشغال پلاک ها، برای بناهای واقع در حرایم آثار ثبتی و بناهای مشمول محدودیت ارتفاعی، با تاکید بر رعایت الگوهای توده گذاری و معماری بومی، ۸۰% (برای طبقات همکف و اول) تعیین میشود. همچنین ضروریست مشوق های حمایتی برای سرمایه گذاری و حفاظت از بناهای تاریخی توسط مالکان، در چارچوب قوانین و آییننامههای مصوب ارائه شود.
۱۳ـ راهکارهای جمعآوری و دفع آب های سطحی و فاضلاب در هماهنگی طرح جامع شهر ارائه شده و پس از تایید شرکت آب منطقهای اجرایی گردد.
۱۴ـ ضوابط و راهکارهای موثر و عملیاتی به منظور افزایش ایمنی بافت در برابر زلزله و آتش سوزی و فرونشست(در هماهنگی با طرح جامع) ارائه شود. همچنین نقشه و ضوابط پدافند غیر عامل، وفق مصوبه ۱۳۹۶/۲/۱۱ شورایعالی تکمیل شود.
۱۵ـ با توجه به تأسیس شهرداری بافت تاریخی همدان، ضروری است ساختار تشکیلاتی و تخصصی متناسب با اجرای طرح ویژه حفاظت و احیاء توسط وزارت کشور با همکاری وزارت میراث فرهنگی، با قید فوریت برای شهرداری مذکور تعیین گردد. شهرداری مسئول اجرای طرح ویژه، پیگیری تهیه و اجرای طرح های موضعی و موضوعی بر اساس الویت بندی تعیین شده در طرح، اجرای کاربری های خدمات عمومی با همکاری دستگاه های ذیربط، اجرای راهکارهای مدیریت بحران و مقابله با سوانح در بافت، پایش اجرای طرح و ارائه گزارش های دوره ای از اجرای طرح به دبیرخانه شورایعالی ـ بر مبنای شاخص هایی که در طرح ویژه تعیین میشود ـ میباشد.
۱۶ـ اسناد و مدارک نهایی طرح، ضمن کنترل هماهنگی با اسناد طرح جامع شهر همدان در محدوده تاریخی (موضوع مصوبه شماره ۳۰۰/۱۹۷۶۶۵ مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۱ شورایعالی شهرسازی و معماری) ارائه گردد. تاکید میشود پس از تصویب و ابلاغ طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی همدان، طرح مذکور (به مثابه طرح تفصیلی محدوده تاریخی) ملاک صدور پروانه و هرگونه اقدام اجرایی در بافت تاریخی همدان بوده و ضروری است در فرایند تهیه طرح تفصیلی همدان، هماهنگی های لازم مابین دو محدوده مصوب طرح حفاظت و احیاء بافت تاریخی و طرح تفصیلی شهر انجام شود.
۱۷ـ سند ارتقاء گردشگری شهر همدان، شامل سیاست ها و راهکارهای هم پیوندی بافت تاریخی با ارزش های طبیعی و تاریخی پیرامون واقع در محدوه و حریم شهر، تعیین مسیرهای پیوسته گردشگری تاریخی و طبیعی و ارتقاء کاربری ها و فعالیت های پشتیبان گردشگری، در هماهنگی با طرح جامع شهر و طرح ویژه بافت تاریخی، توسط شهرداری همدان با هماهنگی اداره کل میراث فرهنگی و اداره کل راه و شهرسازی تهیه شده و در طرح تفصیلی شهر لحاظ گردد.
معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ـ غلامرضا کاظمیان
