رأی شماره ۸۳۲۸۶۳ – ۱۴۰۵/۴/۲ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: ابطال ردیف ۴ صورتجلسه کارگروه اصلی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت گندم، آرد و نان استان اردبیل

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۴/۲

شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۳۲۸۶۳

شماره پرونده: ۰۱۰۰۱۸۸

مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: شرکت‌های سامیان، کارخانجات آرد سالم اردبیل، آرد روشن نصر، آردسازی سبلان اردبیل کد ششصد و پنج ممیز بیست و یک ممیز یک، تولیدی آرد مشگین شهر کد سه ممیز بیست و یک ممیز هشتصد و شصت،آرد سنبل گلستان مغان و آرد مغان با وکالت آقای مرتضی الفبائی

طرف شکایت: سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اردبیل ـ استانداری اردبیل

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف ۴ صورتجلسه کارگروه اصلی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت گندم، آرد و نان استان اردبیل مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷

گردش کار: آقای مرتضی الفبائی به وکالت از شاکیان به موجب دادخواستی ابطال ردیف ۴ صورتجلسه کارگروه اصلی مدیریت هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت گندم، آرد و نان استان اردبیل مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

“به موجب دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۷۰۵۸۱۱۹۹۲ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۹ صادره از هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مصوبه کارگروه آرد، گندم و نان استان اردبیل ابطال گردیده و پس از ابطال مصوبه فوق تخصیص گندم یارانه ای نوع یک (۶۶۵۰ ریالی) به شیوه سابق بازگشته و در حال حاضر بر اساس درجه بندی، به کارخانجات آردسازی گندم یارانه ای نوع یک تعلّق می گیرد.

۲ـ علی رغم ابطال مصوبه قبلی اخیراً کارگروه آرد، گندم و نان استان اردبیل بدون حضور نمایندگان یا استماع نظرات کارخانجات آردسازی، مجدداً اقدام به تصویب همان مصوبه ابطال شده در رابطه با نحوه تخصیص گندم یارانه ای نوع دو (۹۰۰۰ ریالی) به کارخانجات آردسازی استان اردبیل نموده است که بر اساس مصوبه فوق تخصیص گندم یارانه ای نوع دو که شامل بیش از یک سوم گندم یارانه ای دولتی و موضوع فعالیت کارخانجات آردسازی می‌باشد،  به صورت ۵۰ درجه بندی و ۵۰ رضایت مشتری و با تحقّق ۸۰ درصد مصرف گندم تخصیصی و فروش آرد استحصالی سهمیه نوبت دیگر به کارخانجات تعلّق می گیرد. این در حالی است که کارخانجات آردسازی قبلاً طی صورتجلسه مورخ ۱۴۰۰/۴/۲۶ مخالفت خود را با این گونه سهمیه بندی اعلام نموده اند و خواهان تخصیص گندم یارانه ای بر اساس درجه بندی به کارخانجات آردسازی شده اند ولی با تصویب مصوبه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷ در رابطه با تخصیص گندم یارانه ای به کارخانجات بر مبنای ۵۰% درصد رضایت مشتری که رضایت مندی را بحث کیفی و نه رضایت مصرف کننده قلمداد می کنند، بلکه با تفسیری نادرست به میزان فروش و نوع رفتار نانوا در رابطه با خرید آرد از دلّالان و کارخانجات تخصیص داده اند که این امر باعث ایجاد رانت، دلّالی، سوءاستفاده نانوایان از رانت ایجاد شده و تأثیر گذاری افرادی خارج از چرخه تولید و مصرف گندم یارانه ای در میزان فروش و تخصیص سهمیه گندم کارخانه ها شده است و علاوه بر این موارد به دلیل قرار گرفتن برخی از کارخانجات در خارج از شهر و بُعد مسافت، على رغم قرار گرفتن در زمره کارخانجات دارای دستگاه‌ها و ماشین‌آلات جدید و کسب رتبه های بالا در بحث درجه بندی و کیفیت و دارا بودن ظرفیت تولید اسمی قابل توجّه به دلیل تأثیر گذاری و دخالت افراد غیرمرتبط در بحث فروش این نوع آرد و رانت حاصل از این نوع تخصیص گندم نتوانسته اند به میزان مطلوب و متناسب با ظرفیت خود گندم یارانه نوع دو دریافت نماید که این امر نهایتاً باعث تعطیلی یک شیفت کارخانه ها و معطّل شدن سرمایه و نهایتاً ورود خسارت به اکثر کارخانجات آردسازی و منتفع شدن فقط چند کارخانه خاص در سطح استان از این مصوبه گردیده است و از طرفی به دلیل کمبود میزان گندم تولیدی و تخصیصی بر اساس مصوبه دیگر کارگروه آرد، گندم و نان، فروش آرد سهمیه ای به خارج از استان نیز ممنوع بوده که تمام این عوامل ناشی از این نوع تخصیص بندی نادرست گندم یارانه ای نوع دو به کارخانجات می‌باشد.

النهایه با عنایت به مطالب مرقوم و این که شرکت بازرگانی دولتی ایران نیز به عنوان متولّی و سیاست گذار عرضه و تخصیص گندم دولتی طی نامه‌های صادره که نحوه تخصیص گندم یارانه ای را تبیین و اعلام نموده است (۹۰% درجه بندی ۱۰% رضایت مشتری) که به تبعیت از دادنامه مذکور و بخشنامه‌های صادره، نحوه تخصیص گندم یارانه ای نوع دو نیز باید در همین قالب و نظام قرار گرفته و بر این اساس توزیع گردد و با توجّه به این که موضوع فعالیت کارخانجات آردسازی در زمینه گندم تخصیصی یارانه ای و آرد استحصالی از آن تماماً به صورت دولتی بوده و این امر زیر نظر نهادهای دولتی با تعیین ساز و کارهای مصوّب بوده؛ لذا نباید با تصویب چنین مصوبه ای از سوی کارگروه گندم، آرد و نان استان اردبیل در خصوص نحوه تخصیص گندم یارانه ای به کارخانجات آردسازی باعث ورود اشخاص خارج از چرخه توزیع و تولید آرد و ایجاد رانت برای برخی از افراد و کارخانجات خاص شده و از طرفی باعث ورود خسارت و ضررهای مالی به بسیاری از کارخانجات گردد که با وحدت ملاک قرار دادن این موضوعات و با استناد به اصل ۱۳۸ قانون اساسی و مفاهیم فصل نهم قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانونی اساسی و بندهای ۲ (در رابطه با تحت کنترل در آوردن مقدار تولید)، بند ۳ (تحمیل شرایط تبعیض آمیز در بازار رقابت در معاملات همسان) و بند ۴ (تقسیم یا تسهیم بازار کالا یا خدمت بین دو یا چند شخص و اعطای مجوّزات غیرقانونی او) و همچنین قاعده فقهی لاضرر و لاضرار تقاضای ابطال بند ۴ مصوبه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷ کارگروه گندم و آرد و نان استان اردبیل در رابطه با نحوه تخصیص گندم یارانه ای نوع دو (۵۰% درجه بندی و ۵۰% رضایت مندی مشتری و میزان فروش) و بازگشت آن به حالت سابق (۹۰% درجه بندی ۱۰% رضایت مندی مشتری و فروش) همانند نحوه تخصیص گندم یارانه ای نوع یک مورد استدعا است.”

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

“صورتجلسه کارگروه اصلی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت گندم، آرد و نان استان اردبیل مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷

شماره دعوتنامه: ۱۴۵/۴۹۶۰۹ تاریخ دعوتنامه: ۱۴۰۰/۱۲/۵

ریاست جلسه: جناب آقای دکتر سیدحامد عاملی استاندار     زمان جلسه: ۱۸:۳۰       محل برگزاری جلسه: سالن شیخ صفی استانداری

دستور جلسه: مباحث مربوط به گندم، آرد و نان

مذاکرات جلسه:

جلسه کارگروه اصلی مدیریت، هدایت و تصمیم‌گیری چگونگی اصلاح کیفیت گندم، آرد و نان استان در ساعت ۱۸:۳۰ روز شنبه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۷ به ریاست آقای دکتر سیدحامد عاملی استاندار محبوب استان در سالن شیخ صفی استانداری برگزار، در نهایت تصمیماتی به شرح ذیل اتّخاذ گردید.

مصوبات جلسه:

ردیف ـ شرح مصوبات ـ اقدام کننده

……………..

۴ـ تخصیص گندم یارانه ای نوع ۳ برای کارخانجات آردسازی در جلسه مطرح و مقرر گردید تخصیص گندم یارانه ای نوع ۲ به کارخانجات آردسازی استان (۱۲ کارخانه) براساس ۵۰% مشتری مداری (رضایت مشتری) و ۵۰ درصد درجه‌بندی تخصیص و برقرار گردد. ـ اعضای کارگروه”

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف های شکایت، تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیئت عمومی پاسخی از طرف آن مراجع واصل نگردیده است.

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۴/۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیئت عمومی

براساس تصویب‌نامه شماره ۹۷۴۷۷/ت۵۱۵۵۲هـ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۶ هیئت وزیران که مبنای تشکیل کارگروه های گندم، آرد و نان در استان ها است، این کارگروه ها در سطح استان عهده دار مدیریت و هماهنگی امور مربوط به تولید آرد و نان شامل تفکیک و توسعه نانوایی ها در بخش آزادپز، تعیین میزان سهمیه و روش تفکیک آرد توزیعی در بخش های آزاد و یارانه‌ای، تعیین روش های نظارت و اطلاع رسانی مناسب و نظارت بر عملکرد سازمان های صنعت، معدن و تجارت استان ها و تعزیرات حکومتی استان و اتحادیه های مرتبط در سطح استان و همچنین تعیین قیمت فروش انواع آرد و نان و سایر محصولات جانبی گندم براساس مبانی ابلاغی سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان هستند و مقرره مورد شکایت که متضمن اتخاذ تصمیم درخصوص مواردی خارج از صلاحیت این کارگروه است، خارج از حدود اختیار بوده و مستند به بند یک ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی