رأی شماره ۸۲۷۷۵۵ – ۱۴۰۵/۴/۲ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: ابطال شرط معدل از قسمت شرایط عمومی از دعوت به همکاری سازمان صدا و سیما

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۴/۲

شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۲۷۷۵۵

شماره پرونده: ۰۳۰۲۲۳۴

مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای علیرضا مزروعی سبدانی

طرف شکایت: ۱ـ سازمان صدا و سیما ۲ـ سازمان اداری و استخدامی کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف یک از صورتجلسه شماره ۲۴۰ مورخ۱۴۰۴/۳/۲۰  شورای عالی سرمایه انسانی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و ابطال شرط معدل از قسمت شرایط عمومی از دعوت به همکاری سازمان صدا و سیما

گردش کار: شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال ردیف یک از صورتجلسه شماره ۲۴۰ مورخ ۱۴۰۴/۳/۲۰ شورای عالی سرمایه انسانی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و ابطال شرط معدل از قسمت شرایط عمومی از دعوت به همکاری سازمان صدا و سیما و ابطال نامه شماره ۱۱۲۰/۲۵۵۵۵۳ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۱ مدیرکل منابع انسانی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اجمالاً به طور خلاصه اعلام کرده است که:

“اینجانب در آزمون استخدامی صدا و سیما شرکت نمودم و در آزمون کتبی و مصاحبه های حضوری قبول شدم و از تاریخ ۱۴۰۳/۱/۱ مشغول به کار شدم. در مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۱ حسب ابلاغیه ۱۱۲۰/۲۵۵۵۵۳ آن سازمان از تاریخ ۱۴۰۳/۴/۱ لغو قرارداد گردیدم که طبق اعلام به اینجانب و نامه‌های مدیرکل استان اصفهان به مقامات مربوطه به دلیل شرط معدل از ادامه فعالیت بازداشته شده ام. طبق رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۱۷۳۶۵۰ مورخ ۱۴۰۲/۷/۸ که در متن رأی به صراحت شرط معدل در آزمون های استخدامی خارج از حدود اختیار مرجع تصویب کننده  آن و خلاف قانون می‌باشد و نیز در دادنامه‌های دیگر هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۰۶۴ مورخ ۱۴۰۰/۱/۲۱ و ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۷۳۵ مورخ ۱۴۰۰/۳/۲۲ و ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۸۴۸ مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۶ شرط معدل مورد تبعیض میان افرادی است که مطابق ضوابط وزارت علوم به اخذ مدرک تحصیلی اقدام کردند که با وجود آزمون استخدامی نیاز به شرط معدل نمی‌باشد که دلایل ماهوی آن نیز در رأی ذکر شده است، با وجود این همه دلایل و قرائن قانونی متأسفانه سازمان صدا و سیما با نداشتن شرط معدل بعد از چند ماه کار، نامه لغو قرارداد برای اینجانب صادر کرد. در آزمون استخدامی صدا و سیما شرط معدل ۱۵ به بالا ذکر شده بود، به دلیل نامشخص صدا و سیما معدل ۱۵ را به ۱۴ تقلیل داده به همین دلیل بسیاری از افراد که مثل ما مشکل زیر معدل ۱۵ داشتند لغو قرارداد نشده اند، که این رفتار خارج از عدالت بوده است چرا که فردی که معدل ۱۴ می‌باشد همان مشکل معدل ۱۳ را دارد که این مورد موجب تضییع حقوق اینجانب شده و خلاف اصل های بند ۹ از اصل ۳ و بند ۶ از اصل ۳، اصول ۱۹ و ۲۸ قانون اساسی می‌باشد.”

در پی اخطار رفع نقصی که از طرف دفتر هیئت عمومی دیوان عدالت اداری برای شاکی ارسال شد، وی به موجب لایحه ای که به شماره ۳۸۲۴۱۸۶ مورخ۱۴۰۳/۱۰/۱ ثبت دفتر اندیکاتور هیئت عمومی شده به طور خلاصه اعلام کرده است که:

“اینجانب خواستار ابطال و لغو نامه شماره ۱۱۲۰/۲۵۵۵۵۳ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۱ صادره از مدیر کل منابع انسانی صداوسیما و به موجب مصوبه شماره یک جلسه۲۴۰ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۰ مربوط به شورای عالی سرمایه انسانی صداوسیما مبنی بر لغو قرارداد از تاریخ ۱۴۰۳/۴/۱ و ابطال شرط معدل در آزمون استخدامی صدا وسیما را دارم. اعلام شرط معدل در شرایط استخدام صداوسیما و لغو قرارداد بنده، خلاف اصل عدالت واصل ۲۸ و بند ۲ اصل۴۴ قانون اساسی می‌باشد. طبق آرای متعدّد هیئت عمومی دیوان عدالت اداری شرط معدل موجب تبعیض میان افرادی است که مطابق ضوابط وزارت علوم به اخذ مدرک تحصیلی اقدام نموده اند و با وجود آزمون استخدامی نیاز به شرط معدل وجود ندارد زیرا صلاحیت افراد با آزمون مذکور سنجیده می‌شود و نیازی به شرط اضافی احساس نمی‌شود به اضافه این که شرط معدل دستگاه‌ها را در شایسته گزینی واقعی محدود می کند. صداوسیما بالاجبار وکالت نامه ای به صورت یک طرفه تنظیم نموده که شرط ادامه کار، امضای وکالت نامه بوده است که اینجانب درحالت اضطرار امضا نمودم که طبق اصل ۳۴ و اصول ۱۷۳ و ۱۷۰ قانون اساسی این تعهّد نامه به هیچ عنوان دارای وجاهت قانونی نیست و این که حقّ شکایت را از یک کارمند سلب کند مخالف نصّ صریح اصل ۳۴ قانون اساسی می‌باشد. نحوه استخدام در صدا و سیما نسبت به دیگر داوطلبین خلاف اصل عدالت بوده چرا که در شرایط آزمون اعلام نمودند که معدل بالای ۱۵ را شرط استخدام دانسته اندولیکن با در نظر نگرفتن اصل عدالت، داوطلبین با معدل ۱۴ را نیز درکار خود ابقا نمودند. ولیکن طبق سوابق موجود اعلامی و شرایط استخدامی معدل را نمره ۱۵ اعلام نمودند که در نامه به نمایندگان مجلس در بند سه نامه شماره ۱۱۲۰/۲۶۶۴۰۶ مورخ ۱۴۰۳/۸/۹ مدیر تأمین نیروی انسانی صدا و سیما و همچنین اِقرار دربند پنج همین نامه که معدّلین ۱۴ را اخراج نکردند و گزارش بازرس کار اداره کار استان اصفهان شرط معدل ۱۵ در آزمون فوق الذکر مشخص می‌باشد.

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیراست:

صورتجلسه شماره ۲۴۰ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۰ شورای عالی سرمایه انسانی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

بند یک ـ پذیرفته شدگان آزمون جذب در مشاغل فنّی و صیانت تهران معدل حداقل ۱۴ مورد پذیرش باشد.

 ـ شورای عالی سرمایه انسانی سازمان صدا و سیما

ب: دعوی به همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

به منظور فراهم آوردن فرصت های شغلی برابر برای همه دانش آموختگان کشور در نظر است با تکیه بر تجربه چند ساله ارزیابی متقاضیان جذب از طریق برگزاری آزمون، مصاحبه علمی ـ تخصّصی، ارزیابی روانشناختی و شایستگی شغلی نسبت به ثبت اطّلاعات آنان برای بکارگیری افراد اصلح در رسته های مختلف شغلی در آینده اقدام نماید. واجدین شرایط می‌توانند با تکمیل فرم و ارائه رزومه خود در این سایت، اقدام به ثبت نام اولیه نمایند. با توجّه به تخصّص و رشته کاری شما در صورت نیاز و در زمان لازم با شما تماس حاصل خواهد شد و نیازی به پیگیری شخصی نمی‌باشد. شایان ذکر است تکمیل و ارسال رزومه، هیچ گونه تعهّد استخدامی برای این سازمان ایجاد نمی کند.

شرایط عمومی:

……………….

 ـ حداقل معدل ۱۴”

در پاسخ به شکایت مذکور، سازمان صدا وسیمای جمهوری اسلامی ایران به موجب لایحه ای که به شماره ۴۶۹۸۴۷۸ مورخ۱۴۰۳/۱۱/۳۰  ثبت دفتر اندیکاتور هیئت عمومی شده توضیحاتی داده که خلاصه آن به قرار زیر است:

“سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران وفق اصول چهل و چهارم و یکصد و هفتاد و پنجم قانون اساسی، دولتی بوده و برابر قانون اداره سازمان مصوّب سال ۱۳۵۹ مجلس شورای اسلامی و اساسنامه قانونی مصوّب سال ۱۳۶۲ مجلس شورای اسلامی واجد مقرّرات خاصّ اداری، استخدامی و مالی می‌باشد. یکی از شرایط عمومی ثبت نام، جهت شرکت در آزمون استخدامی حسب آگهی دعوت به همکاری، حداقل معدل ۱۵ بوده که به استناد مصوبه شماره یک جلسه ۲۴۰ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۰ شورای عالی سرمایه انسانی معدل مورد پذیرش به ۱۴ تقلیل یافت. مطابق بند یک از تذکّرات مهم دفترچه مزبور، چنانچه مدارک داوطلبان از جمله مدرک تحصیلی، پایان خدمت و… همچنین سایر اطّلاعات خوداظهاری مغایر با شرایط مندرج در آگهی استخدام باشد، برای داوطلب حقّی ایجاد نخواهد کرد و در هر مرحله از امتحان، داوطلب از ادامه فرایند جذب و استخدام حذف خواهد شد و حتی در صورت صدور حکم استخدامی، حکم مزبور لغو و بلااثر می‌شود. نامبرده معدل خود را در خود اظهاری اولیه و فرم های ثبت نام بالای ۱۵ اعلام نموده که در زمان بررسی و راستی آزمایی توسط اداره کل منابع انسانی سازمان متبوع مشخص گردید این چنین نبوده و بر این اساس مطابق بند پیش گفته حکم استخدامی ایشان لغو گردید. آرا صادره از هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مورد اشاره از طرف شاکی صرفاً در خصوص حذف شرط معدل و شرط نوع دانشگاه (اعم از دولتی و غیردولتی) از آگهی جذب و استخدام سازمان بازرسی کل کشور، بانک ملّی، بانک توسعه تعاون و سازمان تأمین اجتماعی بوده و شامل دستگاه‌های اجرایی قانون مدیریت خدمات کشوری می‌باشد در حالی که برابر بندهای پیش گفته این سازمان واجد آیین‌نامه استخدامی خاص بوده و تابع قانون مزبور نمی‌باشد. نامبرده طی تعهّدنامه محضری در دفترخانه شماره ۳۸۷ اصفهان مورخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۸ اظهار نموده که در صورت مشخص شدن ارائه اطّلاعات خلاف واقع، ابلاغ استخدامی ایشان لغو و حق هرگونه اعتراض را نسبت به آن از خود سلب نمودند. با وصف مراتب، نظر به این که اقدام این سازمان در قطع همکاری مطابق با قوانین و مقرّرات صورت پذیرفته و هیچ تخلّفی در آن به عمل نیامده، لذا رد شکایت مشارالیه مورد استدعا است.”

همچنین رئیس امور حقوقی سازمان اداری و استخدامی کشور به موجب لایحه شماره ۷۸۰۸۴ مورخ ۱۴۰۳/۸/۱۵ و در پاسخ به شکایت مذکور توضیح داده است که:

“از آنجا که سازمان صدا و سیما جزء دستگاه‌های اجرایی زیر نظر مقام معظّم رهبری (مدظله العالی) می‌باشد و مطابق ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری، از قانون اخیرالذکر مستثنی شده است، فرایند برگزاری آزمون مطابق مقرّرات مورد عمل سازمان مذکور بوده و ارتباطی به این سازمان ندارد. با عنایت به مطالب معنونه، تقاضای رد شکایت به طرفیت این سازمان را دارد.”

درخصوص خواسته دیگر شاکی مبنی بر ابطال نامه شماره ۱۱۲۰/۲۵۵۵۵۳ مورخ ۱۴۰۳/۳/۲۱ مدیرکل منابع انسانی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با عنایت به این که بر اساس بند یک ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب ۱۴۰۲، صرفاً رسیدگی به شکایت، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین‌نامه‌ها و سایر تظلّمات و مقرّرات دولتی و شهرداری ها و مؤسّسات عمومی غیر دولتی در صلاحیت هیئت عمومی دیوان عدالت اداری بوده درحالی که خواسته شاکی موردی است و رسیدگی به درخواست مطروحه در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری منتفی می‌باشد لذا معاون قضایی در امور هیئت عمومی و هیئت های تخصّصی دیوان عدالت اداری در اجرای ماده ۸۵ قانون دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۲۱۷۹۳ مورخ ۱۴۰۵/۴/۱ قرار رد شکایت صادر کرد.

رسیدگی به ردیف یک از صورتجلسه شماره ۲۴۰ مورخ ۱۴۰۴/۳/۲۰ شورای عالی سرمایه انسانی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی و ابطال شرط معدل از قسمت شرایط عمومی از دعوت به همکاری سازمان صدا و سیما در دستورکار جلسه هیئت عمومی قرارگرفت.

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۴/۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیئت عمومی

اولاً سازمان صدا و سیما به موجب ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری در زمره دستگاه‌های زیر نظر مقام معظم رهبری محسوب می‌شود و تابع مقررات خاص استخدامی است. ثانیاً این سازمان در امور اداری، استخدامی و مالی تابع قانون اداره سازمان صدا و سیما مصوّب سال ۱۳۵۹ و اساسنامه قانونی مصوّب سال ۱۳۶۲ مجلس شورای اسلامی است و در این قوانین حکمی دایر بر اِعمال شرط معدل در آزمون استخدامی پیش‌بینی نشده است. ثالثاً اِعمال شرط معدل برای داوطلبان آزمون های استخدامی بدون پشتوانه قانونی بوده و براساس آراء متعدد هیئت عمومی دیوان عدالت اداری موجب تضییع حقوق استخدامی و تبعیض ناروا و محرومیت اشخاص از حقوق اساسی خود است. با توجه به مراتب فوق، مقرره مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار است و مستند به بند یک ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی