تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۵/۶
شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۱۱۳۲۴۲۹
شماره پرونده: ۰۴۰۰۵۲۰
مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: دانشگاه بوعلی سینا
موضوع شکایت و خواسته: ابطال صورتجلسه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸
گردش کار: معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه‌ای تحت شماره ۵۰۲۴۳۹ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۲۷ ابطال صورتجلسه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸ را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
“ابطال مصوبه هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا در خصوص اجازه نگهداشت وجوه نزد بانک ها در حساب های خارج از نظارت خزانه داری کل کشور به شرح ذیل درخواست می‌شود:
۱ـ به موجب اصل ۵۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران کلیه دریافت های دولت در حساب های خزانه داری کل متمرکز می‌شود و همه پرداخت ها در حدود اعتبارات مصوّب به موجب قانون انجام می گیرد.
۲ـ به موجب نامه شماره ۵۰۶۱۱/۶۳/۶ به تاریخ ۱۴۰۱/۲/۱ معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «از آن جا که به مفاد بند (الف) تبصره ۷ و بند (و) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ علی رغم همه تلاش های صورت گرفته برای عدم تسرّی آن به دستگاه‌های مشمول ماده یک قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان رسیده است، رعایت مفاد تبصره های فوق الذکر برای دانشگاه ها، مؤسّسات آموزش عالی، پژوهشی و پارک های علم و فناوری که در زمره دستگاه‌های مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور می‌باشد، لازم الاجرا می‌باشد»
۳ـ به موجب نامه شماره ۱۴۶۴۱/۵۵ به تاریخ ۱۴۰۱/۱/۲۹ خزانه دار کل کشور خطاب به کلیه دانشگاه ها، مراکز و مؤسّسات آموزش عالی و پژوهشی، فرهنگستان ها، پارک های علم و فناوری وزارتخانه های علوم تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام گردیده است «پیرو بخشنامه شماره ۳۴۲۵/۵۵ مورخ ۱۴۰۱/۱/۱۴ در اجرای مفاد بند (الف) تبصره ۷ و بند (و) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، دانشگاه ها،مراکز و مؤسّسات آموزش عالی و پژوهشی، فرهنگستان ها و پارک های علم و فناوری مکلّفند کلیه حساب های خود را صرفاً از طریق خزانه داری کل کشور نزد بانک مرکزی افتتاح و نسبت به مسدود نمودن حساب های فرعی نزد سایر بانک ها تا پایان فروردین ماه اقدام نمایند. با توجّه به این که حساب پرداخت از محل اعتبارات عمومی برای کلیه دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی نزد بانک مرکزی افتتاح گردیده است در صورت ضرورت نسبت به افتتاح حساب فرعی تنخواه گردان (پیش شماره ۲۱۷) از طریق خزانه داری کل نزد شعب بانک ملّی و حساب تنخواه کارت ویژه کارپردازان… اقدام نمایند.»
۴ـ به موجب تصویبنامه هیئت وزیران به شماره ۱۲۸۵۲۰/ت/۵۹۷۸۷ هـ ابلاغی از سوی معاون اول رئیس جمهور وقت «به منظور پیاده سازی حساب واحد خزانه و شفافیت مالی و امکان رصد گردش وجوه منابع ریالی، ارزی، کلیه وزارتخانه ها، مؤسّسات دولتی، شرکت‌های دولتی و شرکت‌های دولتی مستلزم ذکر نام، مؤسّسات انتفاعی وابسته به دولت، کلیه دانشگاه ها و مؤسّسات آموزشی و تحقیقاتی وابسته به وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر دستگاه‌های اجرایی که به نحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده مینمایند مکلّفند تمامی درآمد های حاصل از فروش خدمات و سایر وجوه عمومی را از مبدا وصول بی واسطه و بلادرنگ به حساب های خزانه داری کل کشور واریز نمایند تا حسب مورد طبق احکام و مقرّرات قانونی مصرف شود. نگهداری هرگونه حساب توسط دستگاه‌های فوق الذکر در مورد وجوه یاد شده به غیر از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در حکم تصرّف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی است.»
۵ ـ در راستای پیاده سازی سیستم یکپارچه مدیریت اطّلاعات مالی دولت (تجمیع کلیه منابع مالی در خزانه داری کل کشور و پرداخت کلیه اعتبارات از طریق آن) به استناد بند (و) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، بند (ح) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور و ماده ۳ دستورالعمل نگهداری انواع حساب برای وزارتخانه ها، مؤسّسات و شرکت‌های دولتی، نهاد ها و مؤسّسات عمومی غیر دولتی، کلیه حساب های دستگاه‌های اجرایی (درآمدی و هزینه ای) صرفاً باید از طریق خزانه داری کل کشور نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران افتتاح گردد و همچنین حساب های فرعی نزد سایر بانک ها باید تا پایان فروردین ماه سال ۱۴۰۱ مسدود می گردید و در صورت ضرورت افتتاح حساب فرعی نزد بانک های دولتی باید از طریق خزانه داری کل کشور افتتاح شود. با این حال به موجب صورتجلسه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸ اعلام گردیده است «مؤسّسه مجاز است قسمتی از موجودی تمام حساب های بانکی مؤسّسه (به جزء حساب خزانه، وجه الضمان، وثیقه و ودیعه) را نزد بانک های دارای مجوّز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، در حساب های مختلف به صورت پس انداز و سایر موارد سپرده کند و درآمد حاصل را جزو درآمد های اختصاصی مؤسّسه محسوب و در قالب بودجه سالانه مصرف کند.»
بنا به مراتب، مصوبه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸، برخلاف اصل ۵۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نامه شماره ۵۰۶۱۱/۶۳/۶ مورخ ۱۴۰۱/۳/۱ معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نامه شماره ۱۴۶۴۱/۵۵ مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۹ خزانه دار کل کشور خطاب به کلیه دانشگاه ها، مراکز و مؤسّسات آموزش عالی و پژوهشی، فرهنگستان ها، پارک های علم و فناوری وزارتخانه های علوم تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تصویبنامه هیئت وزیران به شماره ۱۲۸۵۲۰/ت/۵۹۷۸۷ هـ ابلاغی از سوی معاون اول وقت رئیس جمهور و بند (و) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور و بند (ح) تبصره ۱۹ قانون بودجه سال ۱۴۰۲ و خارج از اختیارات واضع تشخیص و ابطال آن در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مورد تقاضا می‌باشد.”
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
“صورتجلسه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸
دستور سیزدهم: (موضوع مصوبه کمیسیون دائمی مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۵)
هزینه نمودن بخشی از مانده وجوه مصرف نشده انتقالی اعتبارات هزینه ای دانشگاه بین‌المللی ۰۸D در طرح تملک دارایی سرمایه ای تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین‌آلات
مصوبه:
به استناد ماده یک قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، بند (و) ماده ۷ قانون تشکیل هیئت های امنای دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و پژوهشی، با هزینه نمودن مانده وجوه مصرف نشده انتقالی اعتبارات هزینه ای دانشگاه بین‌المللی ۰۸ D در طرح تملک دارایی های سرمایه ای دانشگاه با عنوان تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات و ماشین‌آلات تا سقف ۳۰ میلیارد ریال، مشروط به عدم بدهی با اعلام کسری و بدهی، و پرداخت کلیه تعهّدات و رعایت ضوابط و مقرّرات مربوط و هماهنگی با سازمان برنامه و بودجه به شرح جدول زیر موافقت به عمل می آید.
ردیف ـ نام دانشگاه ـ محل تأمین اعتبار
۱ـ دانشگاه بین‌المللی D۰۸ ـ مانده اعتبارات هزینه ای برنامه ۱۸۰۳۰۵۹۰۰۰ توسعه همکاری های علمی، فرهنگی و آموزشی بین‌الملل درآموزش عالی
محل هزینه ـ مبلغ هزینه
تعمیرات اساسی و خرید تجهیزات ـ تا مبلغ ۳۰ میلیارد ریال
دستور چهاردهم: (موضوع مصوبه کمیسیون دائمی مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۵)
اصلاح ماده ۲۸ آیین‌نامه مالی و معاملاتی مؤسّسات عضو هیئت امنا
مصوبه:
به استناد ماده یک قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور، بند (ط) ماده ۷ قانون تشکیل هیئت های امنا بخشنامه شماره ۳۱۷۷۶۶/۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۳۰ مرکز هیئت های امنا و هیئت های ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و دادنامه شماره ۹۶۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۳۱۷ مورخ [۱۳۹۶/۴/۱۳ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری]، با اصلاح ماده ۲۸ آیین‌نامه مالی و معاملاتی مؤسّسات عضو هیئت امنا و یک تبصره به شرح ذیل موافقت به عمل آمد. بقیه تبصره های ماده مذکور حذف می‌گردد.
ماده ۲۸ اصلاحی ـ مؤسّسه مجاز است قسمتی از موجودی تمام حساب های بانکی مؤسّسه (به جز حساب خزانه، وجه الضمان، وثیقه و ودیعه) را نزد بانک های دارای مجوّز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، در حساب های مختلف به صورت پس انداز و سایر موارد سپرده گذاری کند و درآمد حاصل را جزو درآمدهای اختصاصی مؤسّسه محسوب و در قالب بودجه سالانه مصرف کند.
تبصره یک ـ مؤسّسه مجاز است برای رفع احتیاجات ضروری خود از موجودی حساب های مستقل به صورت موقّت با تشخیص رئیس یا مقام مجاز استفاده کند و بلافاصله پس از رفع مشکل آن را مسترد نماید.
ـ قائم مقام وزیر و رئیس مرکز هیئت های امنا و هیئت های ممیزه دانشگاه بوعلی سینا”
در پاسخ به شکایت مذکور، دانشگاه بوعلی سینا به موجب لایحه ای که تحت شماره ۱۱۶۶۷۶۸ مورخ ۱۴۰۴/۳/۱۸ ثبت دفتر اندیکاتور هیئت عمومی شده توضیح داده است که:
“۱ـ پیرو مکاتبه ارسالی از سوی دیوان محاسبات با شماره ۲۷۵/۴۱۴۰۱ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۷، مرکز هیئت های امنای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، طی بخشنامه شماره ۳۱۷۷۶۶/۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۳۰ به دانشگاه ها اعلام نمود که موضوع ابطال ماده ۲۸ و تبصره یک آن، به شرح مندرج در بخشنامه در دستور کار هیئت امنای خود قرار دهند.
۲ـ هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا نیز بر اساس بخشنامه مرکز هیئت امنای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، موضوع ابطال و اصلاح ماده ۲۸ آیین‌نامه مالی معاملاتی و تبصره آن را در دستور چهاردهم از سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای خود در تاریخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸ قرار داده و مصوبه مورد نظر را به تصویب رساند. علی هذا با توجه به این که اقدام دانشگاه بوعلی سینا در اصلاح آیین‌نامه مالی معاملاتی پس از دریافت مکاتبات مربوطه و منطبق با بخشنامه ابلاغی از سوی مرکز هیئت های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده تقاضا دارد نسبت به رد شکایت واصله از سوی سازمان بازرسی کل کشور رأی شایسته صادر فرمایید.”
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۵/۶ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آرا به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیئت عمومی
با عنایت به مفاد رأی شماره ۹۶۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۳۱۷ مورخ ۱۳۹۶/۴/۱۳ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص حاکمیت اصول قانون اساسی بر مصوبات هیئت امنا و لزوم رعایت اصول مزبور در جریان وضع مصوبات هیئت های امنا و همچنین نظر به حکم مقرّر در اصل پنجاه و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که براساس آن کلیه دریافت های دولت باید در حساب های خزانه‌داری کل متمرکز شود، مصوبه سومین نشست عادی از دوره نهم هیئت امنای دانشگاه بوعلی سینا همدان مورخ ۱۴۰۱/۱۲/۱۸ در خصوص اجازه نگهداشت وجوه نزد بانک‌ها در حساب‌های خارج از نظارت خزانه‌داری کل کشور که متضمن تجویز خروج بخشی از درآمدها از حساب‌های تحت نظارت خزانه‌داری کل است، با اصل پنجاه و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و مستند به بند یک ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی
دیدگاه شما