اساسنامه سازمان آب و برق خوزستان [مصوب ۱۳۳۹]

ماده ۱) برای اجراء مقاصد مشروح زیر:

الف – عملیات عمرانی مربوط به آبیاری در مناطقی که از آب رودخانه های کرخه – دز – کارون – هندیجان و جراحی مشروب خواهد شد متضمن احداث سد و آب بند و ایجاد شبکه توزیع آب و توسعه آن و همچنین اجرای طرحهای مربوط به ایجاد و توسعه برق و انتقال آن در خوزستان و مناطقی که انتقال برق بآن مناطق از نظر اقتصادی و فنی صحیح باشد.

ب – اداره و بهره برداری از تأسیساتی که بر اثر اجراء طرحهای مذکور فوق ایجاد خواهد گردید.

ج – اتخاذ طریقه های جدید فنی برای پیشرفت و توسعه کشاورزی و حداکثر استفاده از منابع موجود.
راهنمائی و تشویق مالکین و زارعین برای بهبود وضع کشاورزی و همچنین آشنا ساختن آنها بسایر عواملی که موجب ازدیاد تولید و بهره برداری بیشتر از منابع میباشد مانند کشاورزی مکانیزه و استفاده از کود شیمیائی و انتخاب نوع زراعت و نوع بذر و همچنین تثبیت حقوق و وضع زارعین.

د – ترویج استفاده از نیروی برق در صنایع و شهرها و ایجاد امکانات استفاده برق برای تأسیسات صنعتی و افراد به نازلترین قیمتی که با اصول صحیح فنی و مالی و بازرگانی منطبق باشد.
سازمانی بنام «سازمان آب و برق» خوزستان برای مدت نامحدود تشکیل و بر طبق مقررات این اساسنامه اداره خواهد گردید و تشکیلات شرکت گاز و برق خوزستان و واحدهای مربوطه با تمام وظایف و تشکیلات و اختیارات و اعتبارات و دارائیهای خود ضمیمه سازمان مزبور خواهد شد.

ماده ۲) سازمان آب و برق خوزستان دارای شخصیت حقوقی بوده و مرکز اداری آن در اهواز (یا هر محل دیگری که بنا بر احتیاج از طرف رئیس سازمان معین شود) و منطقه عملیاتش در مناطق مذکور در بند (الف) ماده (۱) خواهد بود و میتواند در سایر نقاط دفتر یا شعب یا نمایندگی بنا بر احتیاج داشته باشد.

ماده ۳) سازمان آب و برق خوزستان دارای استقلال مالی بوده و در حدود اعتبارات مصوب میتواند هرگونه قراردادی که برای اجراء مقاصد مذکور در ماده (۱) لازم بداند منعقد کند.

ماده ۴) سازمان آب و برق خوزستان میتواند کلیه اقدامات قانونی را که جهت پیشرفت مقاصد مذکور در ماده ۱ لازم و یا مناسب بداند انجام دهد این اختیارات بدون اینکه منحصر و محدود بموارد مذکور زیر باشد عبارتست از:

الف – حق اداره و کنترل رودخانه های پنجگانه مذکور در بند الف ماده (۱) و تنظیم آب انهار، حق اعطاء اجازه برای احداث تاسیسات جدید یا تغییر در تأسیسات موجود در مسیر آبهای آن مناطق در حدود مقررات مملکتی.

تبصره) حقوق مکتسبه افراد و مؤسسات خصوصی محترم و محفوظ خواهد بود ولی از تاریخ تصویب این اساسنامه هیچگونه مستحدثات جدید مربوط به امور آبیاری بدون موافقت سازمان آب و برق خوزستان نباید در آن منطقه بوجود آید. طرز تحصیل اجازه و شرایط آن طبق آیین‌نامه سازمان تعیین خواهد گردید.

ب – مبادرت بفعالیتهای تولیدی و تأسیساتی و بهره برداری از طرحها.

ج – حق تولید و انتقال و فروش و واگذاری نیروی برق و تعیین نرخ آن و وصول بهای برق.

د – حق توزیع و فروش و واگذاری آب و همچنین تعیین آب بها و هزینه های دیگر و وصول آنها بمنظور استهلاک هزینه و سرمایه تأسیساتی.

هـ – سازمان آب و برق خوزستان بمنظور تثبیت وضع مالکیت محل باید در صورتی که ادارات ثبت املاک برای روشن ساختن وضع مالکیت محل هرگونه مساعدت و توضیحی نسبت بحقوق مربوط بمالکیت و اراضی و آب بخواهند با آن ادارات نسبت بموضوعات مذکور مساعدت نماید.

و – سازمان آب و برق خوزستان میتواند بنام خود هرگونه معامله ای انجام دهد و هر نوع قرارداد منعقد و اجراء کند و اموال مورد نیاز را خریداری نماید و اقدام به تأسیس شرکت و خرید سهام شرکتهای دیگر نماید و در بانکها حساب جاری افتتاح نماید و با اخذ تضمینات کافی وام یا اعتبار بدهد و همچنین میتواند مطالبات و حقوق خود را وصول کند.

ز – سازمان برای اجراء وظایف خود میتواند هر قسمت از اختیارات خود را که لازم بداند به مسئولیت خود بسایر مؤسسات دولتی یا غیردولتی محول نماید.

ماده ۵) سازمان آب و برق خوزستان تحت ریاست قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه طبق اصول بازرگانی اداره خواهد شد و قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه نماینده قانونی سازمان در مراجع قضائی و اداری بوده و میتواند بنام سازمان آب و برق خوزستان بر اشخاص حقیقی یا حقوقی اقامه دادخواهی نماید یا از دعاوی مطروحه دفاع کند و در تمام مراحل قضائی و مراجع قانونی دارای کلیه اختیاراتی است که به مقتضای مورد پیش میآید و همچنین میتواند دعاوی مربوط را صلحاً خاتمه دهد و اختلافات را بموجب قرارداد یا موافقت بداوری ارجاع کند و داور اختصاصی سازمان را تعیین نماید و نسبت بداور مشترک تراضی نماید.
تصویب و امضاء قراردادها و همچنین استخدام کارمندان و متخصصین و تعیین شرایط استخدامی آنها و تصویب بودجه اداری و انتفاعی سازمان و تشکیلات اداری آن با قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه است و او میتواند تمام یا قسمتی از اختیارات خود را بمدیرعامل یا حق توکیل غیر تفویض کند و یا بنا بر پیشنهاد مدیرعامل وظایف و مسئولیت هر قسمت از تشکیلات اداری را تعیین و اختیارات متصدیان را معلوم نماید.

ماده ۶) مدیرعامل برای مدت سه سال با حقوق و شرایط معین بنا بر پیشنهاد قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه و تصویب نخست وزیر بعنوان مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان منصوب میگردد و مسئول حسن اداره سازمان میباشد.

ماده ۷) مدیرعامل بنا بر وضع و حجم کارهای جاری با پیش بینی احتیاجات آینده تشکیلات اداری و فنی را تنظیم خواهد نمود و پس از تصویب قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه بموقع اجراء خواهد گذارد و برای تکمیل کادر اداری و فنی مبادرت به آموزش فنی و مهارت های لازم و تخصصی که برای خدمات سازمان لازم است خواهد نمود تا به تدریج کارمندان ایرانی بتوانند اداره تأسیسات را عهده دار شوند.

ماده ۸) سازمان آب و برق خوزستان میتواند متخصصین و کارمندان خارجی خود را برای مدت موقت با حقوق و شرایطی معین طبق مقررات فصل پنجم آیین‌نامه استخدام کند.

ماده ۹) در هر مورد که سازمان برای اجراء وظایف محوله احتیاج بخرید زمین پیدا کند و یا برای اجراء عملیات و برنامه‌های مذکور در ماده ۱ احتیاج به حق عبور از اراضی غیر داشته باشد و یا بخواهد خط انتقال نیرو یا مجری لوله های آب و امثال آنرا از املاک اشخاص عبور دهد و با مالک و یا مالکین تراضی حاصل نشود میتواند با تعیین مقدار زمین با آب و تأسیسات و ابنیه مورد نیاز و تهیه نقشه (در مواردی که ممکن باشد) طبق ماده ۱۶ قانون برنامه عمرانی هفت ساله دوم و آیین‌نامه آن بوسیله سازمان برنامه و یا مستقیماً اقدام به خرید ملک یا تحصیل اجازه حق عبور (با پرداخت حق الارض) بنماید.

ماده ۱۰) در پایان هر سال از طرف قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه حساب رسان و ممیزینی برای رسیدگی به محاسبات سازمان تعیین خواهند شد که به کلیه دفاتر و اسناد محاسبات رسیدگی نمایند و گزارش خود را برای قائم مقام نخست وزیر در سازمان برنامه ارسال دارند.

ماده ۱۱) سازمان میتواند هر کسی را که بدون داشتن حق یا اجازه و یا در خارج از نوبت مقرر از انهار و شبکه آبیاری مصرف کند و یا از نیروی برق بدون رضایت سازمان استفاده نماید طبق مقررات قانون مجازات عمومی تعقیب نموده و خسارات خود را مطالبه و وصول نماید.

ماده ۱۲) سازمان آب و برق خوزستان مطابق مقررات آیین‌نامه مصوب کمیسیونهای مشترک دادگستری و برنامه مسئول انجام وظایفی است که طبق این اساس‌نامه و آیین‌نامه مربوطه بعهده‌اش محول گردیده.

[آیین‌نامه سازمان آب و برق خوزستان]

اساسنامه فوق که مشتمل بر دوازده ماده و یک تبصره است و در تاریخ ۱۳۳۹/۰۳/۰۹ بتصویب کمیسیون مشترک برنامه مجلسین رسیده است قابل اجرا میباشد.

رئیس مجلس شورای ملی – رضا حکمت
رئیس مجلس سنا – محسن صدر