هیئت وزیران در جلسه ۱۴/۹/۱۴۰۳ به پیشنهاد وزارت امور خارجه (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند (۳) ماده (۱۰۰) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، آیین‌نامه شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور را به شرح زیر تصویب کرد:
آیین‌نامه شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور
ماده ۱ـ شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور که در این آیین‌نامه به اختصار «شورا» نامیده میشود، مرجع عالی سیاست گذاری، تنظیم گری، خط مشی گذاری، تصمیم‌گیری، هماهنگی و هدایت امور ایرانیان خارج از کشور در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط محسوب میشود.
ماده ۲ـ [اصلاحی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
ترکیب اعضای شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور مطابق ماده (۱۴) قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور مصوب ۱۴۰۴ میباشد.
تبصره ۱ـ وزیر امورخارجه، دبیر شورا میباشد و در غیاب رئیس شورا، اداره جلسات شورا را برعهده دارد.
تبصره ۲ـ ساختار سازمانی دبیرخانه شورا به پیشنهاد دبیر و تصویب شورا و تأیید سازمان اداری و استخدامی کشور، به تشکیلات سازمانی وزارت امورخارجه در سقف ساختار موجود (تعداد پست های سازمانی مصوب و مدیریتی) و بدون توسعه تشکیلاتی و ایجاد بار مالی جدید برای دولت ملحق میشود.
تبصره ۳ـ دبیر شورا می‌تواند حسب مورد و در صورت لزوم، از سایر وزرای ذیربط، مدیران دستگاه‌ها، کارشناسان و صاحب نظران در خصوص موضوعات در دستور شورا، برای حضور در جلسات شورا بدون حق رأی دعوت نماید.
ماده ۳ـ وظایف شورا در چهارچوب قوانین به شرح زیر است:
۱ـ بررسی و تصویب سیاست ها و برنامه‌های کلان در ارتباط با ایرانیان خارج از کشور.
۲ـ ایجاد وحدت رویه، تنظیم گری و هماهنگی دستگاه‌های مختلف کشور از طریق:
الف ـ حمایت و صیانت از حقوق، هویت و سرمایه اجتماعی ایرانیان خارج از کشور در چهارچوب منافع ملی و برنامه‌ریزی و اتخاذ تدابیر لازم برای این منظور.
ب ـ تسهیل مشارکت ایرانیان خارج از کشور در فعالیت های اقتصادی، فرهنگی و علمی کشور.
پ ـ تلاش برای استمرار ارتباط فرهنگی با سرزمین مادری از طریق تسهیل تردد آنها به داخل کشور.
ت ـ بسترسازی برای دسترسی ایرانیان خارج از کشور به خدمات مشاوره‌ای حقوقی.
ث ـ تسهیل گری در ایجاد زیرساخت های مورد نیاز برای تقویت حضور مؤثر ایرانیان خارج از کشور در عرصه های اقتصادی، علمی و سیاسی و ارتقای مشارکت آنها در پیشرفت کشور.
۳ـ هماهنگی و بهینه سازی سیاست های اجرایی دستگاه‌های مختلف در خصوص ارائه خدمات به ایرانیان خارج از کشور.
۴ـ اتخاذ تدابیر لازم برای توسعه دولت الکترونیک، پاسخگویی و تسهیل فرایندهای اداری، ارتباطات و مراجعات ایرانیان خارج از کشور در دستگاه‌های مرتبط.
تبصره ـ شورا می‌تواند در صورت ضرورت، کارگروه های تخصصی مرتبط با وظایف خود را ایجاد نماید.
ماده ۴ـ جلسات شورا با حضور اکثریت اعضای شورا رسمیت می یابد و مصوبات آن با رأی موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه، معتبر است.
ماده ۵ ـ جلسات شورا حداقل هر سه ماه یک بار تشکیل میشود.
تبصره ـ جلسات فوق العاده شورا، به دعوت رئیس شورا یا به تقاضای یک سوم اعضای شورا تشکیل میشود.
ماده ۶ ـ دبیرخانه شورا موظف است در چهارچوب «نظامنامه اطلاع رسانی شورا» که توسط این شورا ابلاغ می‌گردد، گزارشی از مصوبات فاقد طبقه بندی شورا را به همراه مبانی و مستندات علمی و تخصصی مربوط، در پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورا درج نموده و به طرق مقتضی ازجمله انتشار در خبرنامه، نشریه علمی تخصصی، برنامه‌های سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، نشست ها و میزگردهای تخصصی، به آگاهی افکار عمومی داخل و نیز ایرانیان خارج از کشور برساند.
تبصره ۱ـ دبیرخانه شورا، مسئولیت نگهداری و حفاظت از کلیه اسناد و مدارک موضوع این ماده را بر عهده دارد.
تبصره ۲ـ مصوبات فاقد طبقه بندی شورا در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و پایگاه ملی اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور منتشر می‌گردد.
ماده ۷ـ مدیریت برگزاری جلسات و ترتیب مذاکرات جلسات شورا، مطابق مفاد این آیین‌نامه، برعهده دبیر شورا است.
ماده ۸ ـ اعضای شورا موظفند در تمام جلسات شورا شرکت نمایند و چنانچه به دلایل موجه، امکان شرکت در جلسه برای آنها فراهم نباشد، میبایست حداقل (۲۴) ساعت قبل از تشکیل جلسه شورا، مراتب را به صورت کتبی به دبیر شورا اطلاع دهند.
ماده ۹ـ وظایف و اختیارات دبیر شورا، علاوه بر سایر امور محوله به موجب این آیین‌نامه، به شرح زیر است:
۱ـ تهیه دستور جلسات شورا.
۲ـ ابلاغ مصوبات شورا.
۳ـ پیگیری اجرای مصوبات شورا و اتخاذ تدابیر لازم برای اجرایی‌شدن آنها.
تبصره ۱ـ رئیس شورا می‌تواند به تشخیص خود، موضوعاتی را مستقیماً در شورا مطرح و یا برای بررسی به دبیرخانه شورا ارجاع نماید.
تبصره ۲ـ دستور جلسات شورا براساس برنامه‌های مصوب بلندمدت و سالیانه و طرح‌ها و پیشنهادهای واصله از کمیسیون های شورا توسط دبیر شورا تنظیم و پس از تأیید رئیس شورا، یک هفته و در موارد استثنایی سه روز پیش از تشکیل هرجلسه به اطلاع اعضا می رسد.
تبصره ۳ـ با تصویب اکثریت اعضای حاضر در جلسه شورا، می‌توان موضوعی را از دستور کار جلسه خارج کرد.
ماده ۱۰ـ بررسی موضوعات فوری در جلسه، به پیشنهاد هریک از اعضا و تأیید دوسوم اعضای حاضر در همان جلسه، امکانپذیر است.
ماده ۱۱ـ تفسیر مصوبات شورا بر عهده این شورا خواهد بود.
ماده ۱۲ـ دبیرخانه شورا در وزارت امورخارجه مستقر بوده و تحت نظر دبیر شورا فعالیت می کند و علاوه بر وظایف قانونی و اداری، امور زیر را در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، برعهده دارد:
۱ـ تنظیم موضوعات، محتوای مورد نیاز شورا و دستور جلسات شورا.
۲ـ انعکاس مصوبات و سیاست های شورا به دستگاه‌های ذیربط و پیگیری اجرای آنها.
۳ـ تهیه برنامه سالانه و برآورد اعتبارات مورد نیاز شورا، دبیرخانه و کمیسیون های شورا با تأیید سازمان برنامه و بودجه کشور.
۴ـ تلفیق مطالعات بین بخشی انجام‌شده در کمیسیون ها و ارائه گزارش به شورا.
۵ ـ ساماندهی بانک های اطلاعاتی مورد نیاز اعضا و کمیسیون های شورا.
۶ ـ تهیه پیش نویس لوایح و مقررات مورد نیاز برای حصول به اهداف موردنظر و ارائه آن به دولت پس از تأیید شورا از طریق وزارت امور خارجه.
۷ـ پشتیبانی از فعالیت ها و وظایف کمیسیون های شورا، تشکیل منظم جلسات، کمیسیون ها و نظارت و هماهنگی بین آنها و دریافت گزارش های مربوط.
۸ ـ نظارت برحسن اجرای مصوبات شورا توسط دستگاه‌های ذیربط و ارائه گزارش ها و ارزیابی های مرتبط به شورا.
۹ـ استفاده از ظرفیت های مطالعاتی و آینده‌پژوهی، جمع‌بندی علمی و تخصصی چالش ها و نظام مسائل ایرانیان مقیم خارج از کشور و تدوین طرح‌های مناسب برای حمایت و حل مسائل آنها.
۱۰ـ تدوین برنامه ملی مربوط به اقدامات دستگاه‌های اجرایی ذی ربط در حوزه مسائل مرتبط با ایرانیان خارج از کشور و پیشنهاد آن به شورا.
۱۱ـ تدوین سیاست ها و راهبردهای مرتبط با ایرانیان خارج از کشور و پیشنهاد آنها
به شورا.
۱۲ـ برنامه‌ریزی به منظور استفاده از توان فکری ایرانیان خارج از کشور در جهت پیشبرد اهداف و وظایف شورا.
۱۳ـ استفاده از مطالعات تطبیقی و تجارب سایر کشورها در زمینه سیاست گذاری، ارائه خدمات و نحوه تعامل با اتباع مقیم خارج از کشور.
۱۴ـ انجام سایر امور ارجاعی از سوی رئیس و یا دبیر شورا.
تبصره ـ دبیرخانه شورا موظف است برنامـه های سنواتی و پنجساله مربوط به تحقق وظایف شورا را تهیه و برای تصویب به شورا ارائه نماید.
ماده ۱۳ـ [اصلاحی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
به منظور تقسیم کار تخصصی امور مربوط به ایرانیان خارج از کشور و اخذ نظرات کارشناسی و هماهنگی و مشارکت مؤثر همه دستگاه‌های مسئول در امور ایرانیان خارج از کشور و تصمیم‌گیری درخصوص موضوعات مرتبط، کمیسیون های شورا به شرح زیر با استفاده از ظرفیت موجود و بدون توسعه تشکیلاتی، نمایندگان تام الاختیار بالاترین مقام دستگاه‌های عضو هر کمیسیون ایجاد می شوند:
۱ـ کمیسیون سرمایه گذاری و بازرگانی
وزارت خانه های امور خارجه، صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادی و دارایی، اطلاعات، جهاد کشاورزی، دادگستری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و یک نفر نماینده کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر)
۲ـ کمیسیون فرهنگی، آموزشی و فناوری
وزارتخانه های امورخارجه، اطلاعات، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، علوم، تحقیقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، ورزش و جوانان و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، معاونت رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، سازمان انرژی اتمی ایران، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مدیریت حوزه های علمیه کشور و یک نفر نماینده کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر)
۳ـ کمیسیون کنسولی، حقوقی و قضایی
وزارتخانه های امورخارجه، اطلاعات، کشور، دادگستری و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معاونت حقوقی رئیس‌جمهور، دادستانی کل کشور، ستاد کل نیروهای مسلح، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمیته امداد امام خمینی(ره) و یک نفر نماینده کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر).
۴ـ کمیسیون گردشگری و ایرانشناسی
وزارتخانه های امورخارجه، اطلاعات، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و امور اقتصادی و دارایی، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بنیاد ایرانشناسی.
تبصره ـ هرگونه تغییر در عنوان و یا ترکیب اعضای کمیسیون ها، به پیشنهاد کمیسیون و تصویب اکثریت وزرای عضو شورا و تأیید رئیس جمهور امکانپذیر است. مصوبات موضوع این تبصره مطابق ماده (۱۹) آیین‌نامه داخلی هیئت دولت ابلاغ میشود.
ماده ۱۴ـ [اصلاحی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
هر یک از کمیسیون های موضوع ماده (۱۳) این آیین‌نامه، دارای یک رئیس و یک نائب رئیس از میان بالاترین مقام دستگاه‌های عضو خواهد بود که توسط اعضای کمیسیون، در سطح بالاترین مقام مسئول، در اولین جلسه برای دو سال انتخاب می شوند.
تبصره ۱- [الحاقی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
حضور نمایندگان تام الاختیار بالاترین مقام دستگاه‌های عضو در جلسات کمیسیون، به نمایندگی از بالاترین مقام مسئول، با حق رأی، بلامانع است.
تبصره ۲- [الحاقی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
هر کمیسیون یک دبیر خواهد داشت که دبیر شورا وی را از میان کارشناسان آگاه به امور مربوط به کمیسیون انتخاب می کند.
تبصره ۳- [الحاقی ۱۴۰۵/۰۲/۱۴]
جلسات اصلی کمیسیون به ریاست رییس یا نائب رییس کمیسیون تشکیل میشود و برگزاری جلسات فرعی به ریاست دبیر کمیسیون بلامانع است.»
ماده ۱۵ ـ جلسات کمیسیون های شورا در صورت داشتن موضوع در دستور، حداقل هر ماه یک بار تشکیل میشود و با حضور دو سوم اعضای کمیسیون رسمیت می یابد.
تبصره ۱ـ محل برگزاری جلسات کمیسیون ها، دبیرخانه شورا است.
تبصره ۲ـ مصوبات کمیسیون ها، توسط دبیر شورا جهت تصمیم‌گیری نهایی در شورا ارائه میشود.
ماده ۱۶ ـ شرح وظایف کمیسیون های موضوع ماده (۱۳) این آیین‌نامه توسط شورا تصویب خواهد شد.
ماده ۱۷ـ دبیر شورا مسئول حسن اجرای مقررات مربوط به کمیسیون های شورا بوده و موظف است به صورت فصلی، وضعیت تشکیل کمیسیون ها و موضوعاتی را که در دستور آنها بوده است و همچنین وضعیت حضور اعضای کمیسیون ها را به رئیس شورا گزارش نماید.
معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف
دیدگاه شما