تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۴/۲
شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۸۳۳۱۴۵
شماره پرونده: ۰۳۰۰۲۵۸
مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای روانبخش محمدی پاکدهی
طرف شکایت: ۱ـ سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ۲ـ هیئت وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک مصوبه شماره ۹۸۷۳۲/ت۵۱۲۴۷هـ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۸ هیئت وزیران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند یک مصوبه شماره ۹۸۷۳۲/ت ۵۱۲۴۷ هـ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۸ هیئت وزیران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:
“به استناد ماده ۶ قانون بیمه بیکاری، کارگر پس از تعطیلی کارگاه یک ماه فرصت دارد به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان طرح شکایت کند. برابر مصوبه هیئت وزیران به شماره ۹۸۷۳۲/ت ۵۱۲۴۷ هـ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۸ شرکت ذغال سنگ البرز غربی برابر دستور مدیرعامل سازمان ایمیدرو و شرکت تهیّه و تولید مواد معدنی ایران برخلاف قوانین بیمه بیکاری به صورت دستوری نسبت به معرفی ۱۲۰ نفر از پرسنل شرکت جهت دریافت مقرّری بیمه بیکاری به واحد اداره کار شهرستان رودبار اقدام کرد. در صورتی که کارگاه تعطیل نشده بود و هنوز هم تعطیل نیست و فقط خط تولید تعطیل می‌باشد.
مطابق ماده ۳ قانون بیمه بیکاری مصوّب ۱۳۶۹/۶/۲۶ بیمه بیکاری به عنوان حمایت های اجتماعی می‌باشد و یک مقرّری است جهت حمایت کارگر بیکار شده تا هنگام اعاده به کار یا یافتن شغل جدید، دچار عُسر و حَرج نگردد و لذا مقرّری مذکور جنبه حمایتی داشته و در زمان برقراری آن کارگر مشغول به کار نبوده و رابطه کارگر و کارفرمایی وجود نداشته است. بنابراین آنچه در بند یک مصوبه هیئت وزیران آمده است و مقرّری بیمه بیکاری را جزء مشاغل سخت و زیان‌آوری لحاظ نموده است این امر مغایر مواد یک و ۲ و ماده ۳ قانون بیمه بیکاری مصوّب ۱۳۶۹/۶/۲۶ که مقرّر می دارد: «به بیمه شدگانی که طبق مقرّرات این قانون بیمه می شوند مقرّری بیمه بیکاری پرداخت نماید.”بنابراین ایام دریافت مقرّری بیمه بیکاری را نمی‌توان جزء سابقه مشاغل سخت و زیان‌آور دانست و بند یک مصوبه هیئت وزیران با قانون مذکور مغایرت دارد. به استناد آیین‌نامه اجرایی جزء ۵ بند ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی و الحاق ۲ تبصره به ماده ۷۶ مصوّب ۱۳۷۱ مصوّب ۱۳۸۰/۱۰/۲۲ تصویبنامه شماره ۵۸۳۵۲/ت ۲۵۹۶۰ هـ مورخ ۱۳۸۰/۱۲/۲۷ هیئت وزیران، به استناد پرینت سوابق تأمین اجتماعی اینجانب مطابق ماده ۱۲ آیین‌نامه مشاغل سخت و زیان‌آور مصوّب ۱۳۸۰/۱۲/۲۷ بنده حائز شرایط بازنشستگی نمی‌باشم و سازمان تأمین اجتماعی به استناد اصل ۱۳۸ قانون اساسی تخلّف کرده است. مع الوصف با عنایت به موارد فوق و به استناد اصول ۱۷۳ و ۱۳۸ قانون اساسی و ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری، صدور حکم بر ابطال بند یک مصوبه شماره ۹۸۷۳۲/ت ۵۱۲۴۷ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۸ هیئت وزیران را خواستارم.”
متن مصوبه مورد شکایت به شرح زیر است:
“مصوبه شماره ۹۸۷۳۲/ت۵۱۲۴۷هـ مورخ ۱۳۹۳/۸/۲۸ هیئت وزیران
وزرات صنعت، معدن و تجارت ـ وزارت تعاون، کار ورفاه اجتماعی
هیئت وزیران در جلسه ۱۳۹۳/۸/۲۵ به پیشنهاد مشترک شماره ۱۶۷۵۴۴ مورخ ۱۳۹۳/۸/۵ وزارتخانه های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و صنعت، معدن و تجارت و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد:
۱ـ ایام دریافت مقرری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان‌آور شرکت ذغال سنگ البرز غربی که با اتمام دوره پرداخت مقرّری یاد شده بازنشسته می شوند، به عنوان سوابق بیمه ای مشاغل سخت و زیان‌آور تلقّی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد محسوب می‌شود. بار مالی و محاسبات بیمه ای ناشی از بازنشستگی پیش از موعد توسط سازمان تأمین اجتماعی محاسبه و با واریز آن توسط سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران پس از تصویب رکن ذی ربط نسبت به بازنشستگی افراد حائز شرایط مزبور اقدام خواهد شد.
……….
ـ معاون اول رئیس جمهور”
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت (حوزه معاونت حقوقی رئیس جمهور) به موجب لایحه شماره ۵۴۸۰۴/۱۳۳۹۴۳ مورخ ۱۴۰۳/۹/۳ توضیح داده است که:
“۱. همچنان که در دادنامه شماره (۷۵) مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۹ هیئت تخصّصی بیمه، کار و کارگری و بازنشستگی مورد اشاره قرارگرفته است: «به موجب جزء ۵ بند ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ قانون اصلاح مواد ۷۷ و ۷۲ و تبصره ۷۶ قانون تأمین اجتماعی مصوّب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده ۷۶ مصوّب ۱۳۷۱ (مصوّب ۱۳۸۰/۷/۱۴) تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر مواد مطروحه در این تبصره به موجب آیین‌نامه ای خواهد بود که حداکثر ظرف مدّت چهار ماه توسط سازمان تأمین اجتماعی و وزارتخانه های کار و امور اجتماعی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیّه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.»
در چهارچوب صلاحیت مذکور، هیئت وزیران در جزء (د) بند (۲) ماده (۱۲) «آیین‌نامه اجرایی بند (۵) جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره (۲) الحاقی ماده (۷۶) قانون اصلاح مواد (۷۷) و (۷۲) و تبصره ماده (۷۶) قانون تأمین اجتماعی و الحاق دو تبصره به ماده (۷۶)» (مصوبه شماره ۱۵۳۶۵/ت ۳۶۰۰۵ هـ مورخ ۱۳۸۶/۲/۵) که در زمان وضع مصوبه معترضٌ عنه معتبر و لازم الاجرا بوده، مقرّر داشته بود که ایام استفاده از مقررّی بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان‌آور مشروط براین که بیمه شده قبل از اتمام دوره مزبور بتواند بازنشسته شود، موجب زائل شدن توالی اشتغال وی در کارهای سخت و زیان‌آور نمی‌گردد. لذا بر این اساس، در بند (یک) مصوبه مورد شکایت نیز مقرّر گردید: « ایام دریافت مقرّری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان‌آور شرکت ذغال سنگ البرز غربی که با اتمام دوره پرداخت مقرّر یاد شده بازنشسته می شوند، به عنوان سوابق بیمه ای مشاغل سخت و زیان‌آور تلقّی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد محسوب می‌شود.» از این رو، وضع مصوبه مزبور خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب آن نبوده و مغایرتی با قانون نیز نداشته است.
۲. به موجب تبصره (۲) ماده (۶) قانون بیمه بیکاری، «مدّت دریافت مقرّری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه، بیمه شده از نظر بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت محسوب خواهد شد.”لذا ادّعای شاکی با توجّه به اطلاق عنوان بازنشستگی، قطع نظر از علت و منشأ آن، از این حیث نیز وارد نبوده و مغایرتی با قانون ندارد.
بنا به مراتب فوق و با تأکید بر این که برخلاف ادعای شاکی، هیئت وزیران طبق تصویبنامه شماره ۱۵۲۹۴۸/ت۵۱۶۳۴ مورخ ۱۳۹۳/۱۲/۳، لغو بند (۲) مصوبه مورد شکایت و اصلاح عنوان بند (۳) آن به بند (۲) را اعلام نموده بود، درخواست اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه را دارد.”
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۴/۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیئت عمومی
براساس بند (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ قانون مصوب ۱۳۸۰/۷/۱۴ افرادی که حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان‌آور اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند می‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. نظر به این که احتساب سوابق بیمه پردازی اشخاص به عنوان سخت و زیان‌آور منوط به اشتغال افراد در این مشاغل بوده و محاسبه ایام بهره‌مندی کارگران بیکار از مقرره بیمه بیکاری به عنوان سخت و زیان‌آور مخالف قانون به شرح یادشده است، در نتیجه مقرره مورد شکایت که ایام دریافت مقرری بیمه بیکاری شاغلان در کارهای سخت و زیان‌آور شرکت ذغال سنگ البرز را به عنوان سوابق بیمه‌ای مشاغل سخت و زیان‌آور تلقی و در محاسبه سنوات خدمت برای صدور احکام بازنشستگی پیش از موعد ملاک عمل قرار داده است، خلاف قانون بوده و مستند به بند یک ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است
رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی
دیدگاه شما