مصوبه سند ملی توسعه علوم و فناوری‌های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد

مصوبه «سند ملی توسعه علوم و فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد» که در جلسه ۹۱۴ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۱۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبه جلسات ۵۱۲ و ۵۲۲ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است؛ به شرح ذیل برای اجراء ابلاغ می‌گردد:

 مقدمه

تاریخ زندگی بشر و پیشرفت های آن همواره به نوعی با توسعه مواد همراه بوده است. از همین رو؛ برای هزاران سال مواد مظهر طبقه بندی دوره های تاریخی به شمار می رفته است که بیانگر تأثیر بالای علم مواد و فنون مربوط به آن در توسعه جوامع بشری می‌باشد. امروزه، مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری آنها یک مؤلفه کلیدی در صنعت نسل چهار و پنج و توسعه سایر فناوری های اولویت دار از جمله هوا ـ فضا، اطلاعات و ارتباطات، هسته ای، نفت و گاز، زیست فناوری، هوش مصنوعی، الکترونیک، فوتونیک، رباتیک، فناوری های نانو و میکرو است و نقشی کلیدی در پرداختن به چالش های بزرگ جامعه مانند تغییرات آب وهوایی، افزایش تقاضای انرژی، محدودیت منابع آبی، افزایش استفاده از منابع طبیعی، سلامت و تغذیه، رشد جمعیت و پیشرفت های سریع فناوری دیجیتال دارد. لذا؛ توسعه فناوری های مواد پیشرفته یکی از اولویت های اصلی سیاست گذاری کشورهای مختلف اعم از صنعتی و در حال توسعه است.

در این میان؛ کشور ایران با یک درصد از جمعیت، دارای ۷ درصد از ذخایر معدنی جهان است. با توجه به جایگاه خوب و در حال رشد ایران در تولید علم در حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد، شایسته است با اتخاذ تدابیر مناسب، در تولید ثروت و بهره گیری از آن سهم مناسبی از بازار داخلی و جهانی را به خود اختصاص دهد. ازاین رو، مطالعه و مدیریت صحیح همراه با یک برنامه‌ریزی سازنده به منظور دستیابی کشور به سهم مناسبی از بازار مواد پیشرفته بسیار ضروری است. از سوی دیگر؛ ایران به یک رویکرد نظام مند برای توسعه راه حل محور نسل بعدی مواد پیشرفته نیاز دارد تا پاسخ های سریع تر و کارآمدتر در مقابله با چالش ها ارائه دهد و در نتیجه، آنها را به فرصت هایی برای جامعه، اقتصاد و محیط زیست ایران امروز و آینده تبدیل کند.

نظام مسائل و چالش های حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد در ایران را در پنج سرفصل اصلی شامل: آموزش، پژوهش، فناوری، تجاری سازی و توسعه بازار و بین‌الملل می‌توان دسته بندی نمود. در حوزه آموزش، چالش های عمده شامل: عدم تناسب دانش و مهارت های دانش آموختگان دانشگاهی با نیازهای واقعی این حوزه، فقدان نیروی انسانی توانمند با قابلیت طراحی خطوط تولید، نبود دوره های بازآموزی برای شاغلین، کمبود اساتید مجرب و کیفیت نامناسب دوره های کارآموزی می‌گردد. چالش های اساسی حوزه پژوهش عبارتند از: فقدان اولویت های پژوهشی برای جهت دهی به تحقیقات، نقص بانک های اطلاعاتی مورد نیاز و نبود نظام آمار و اطلاعات مربوط به هزینه‌های پنهان، هزینه‌های محیط زیستی، تلفات، ضایعات، مصرف منابع و مواد اولیه، نبود دانش بومی صنعتی، عدم توجه به لایه های عمیق توسعه فناوری، فقدان نقشه راه و راهبرد توسعه صنایع معدنی نیز از مشکلات دیگر این حوزه محسوب می شوند. در حوزه فناوری، مشخص نبودن فناوری های کلیدی و نقاط گلوگاهی، بهره‌وری پایین، آلاینده بودن صنایع سنگین و نبود فناوری های بهبود زیست محیطی، خام فروشی و نبود حلقه های میانی و پایانی زنجیره تولید، فقدان دانش فنی طراحی کلان، ساخت خطوط تولید و فرآوری از چالش های اصلی به شمار می روند. نقش کمرنگ شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز تحقیقاتی و علمی کشور، برنامه‌ریزی نامناسب برای مدیریت آب و بازیابی پساب های معدنی و عدم استفاده از فناوری های روز مانند مکانیزه سازی عملیات استخراج و اتوماسیون ماشین‌آلات به عنوان راهکارهای اساسی برای کنترل هزینه‌ها، افزایش راندمان کاری و بهره‌وری نیز از جمله مشکلات دیگر این حوزه هستند. نبود حلقه های واسط برای ارتباط صنعت و دانشگاه و عدم ارتباط تولیدات علمی با نیاز بازار نیز از چالش های مهم این بخش محسوب می شوند. در حوزه تجاری سازی و توسعه بازار، وجود رانت در حوزه بهره‌برداری و استخراج و عدم توجه به کیفیت فرآوری، اقتصادی نبودن تولید در داخل به دلیل ناتوانی در رقابت با محصولات وارداتی از نظر کیفیت و قیمت و نیاز به سرمایه گذاری قابل توجه در زیرساخت ها و ایجاد مشوق های سرمایه گذاری در حوزه مواد پیشرفته از جمله مسائل اصلی هستند. همچنین، عدم توجه به ایجاد ذخایر راهبردی در مواد گلوگاهی نیز از چالش های این حوزه به شمار می رود. در حوزه بین‌الملل، مشکل شرکت‌های دانش‌بنیان در برقراری ارتباطات بین‌المللی و دسترسی به بازارهای جهانی و انتقال ارز حاصل از فروش محصولات، نبود برنامه مشخص در مورد شرکای راهبردی کشور در حوزه مواد پیشرفته و عدم وجود طرح تقسیم کار بین کشورهای منطقه از جمله چالش های اساسی محسوب می شوند.

در این راستا و به منظور رفع مسائل و چالش های اساسی و ساماندهی و ایجاد زیست بوم توسعه یافته در حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد، و راهبری اولویت های علم و فناوری کشور مندرج در فصل سوم نقشه جامع علمی کشور (شامل: مواد نوترکیب، بسپارها، آلیاژهای فلزی، مواد مغناطیسی، اکتشاف و استخراج مواد معدنی، حسگرهای شیمیایی، نیمه رساناها و مواد سیلیکونی، کاتالیست ها، آلیاژها و مصالح ساختمانی سبک و مقاوم، فرآوری و استحصال و تلخیص مواد آلی و معدنی) و در ذیل سیاست های کلی علم و فناوری و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، «سند ملی توسعه علوم و فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد» تدوین می‌شود.

ماده ۱ـ تعاریف

۱ـ۱ـ مواد پیشرفته

مواد پیشرفته مواد طراحی شده برای خواص هدفمند هستند که دارای ساختار، خواص، کارکرد، فرآیند تولید یا فرآیند استفاده نوین یا ارتقایافته برجسته و متمایز باشند که در طول چرخه عمر خود می‌توانند تأثیرات مستقیم و فزاینده ای بر فرآیند رشد اقتصادی، محیط زیست و کیفیت زندگی داشته باشند و یا برای کشور؛ راهبردی و حیاتی و توسعه و بهره‌برداری از آنها نیازمند فعالیت های تحقیقاتی و علمی ویژه ای باشد.

۱ـ۲ـ فرآوری

عملیات فرآوری مواد، عملیاتی است که بر روی مواد خام به منظور تغییر عیار، اندازه و غلظت آن و رسیدن به حد مطلوب صنعت انجام می‌شود. نوع عملیات به صورت کلی شامل انواع عملیات نمونه سازی، آنالیز، خردایش، آب گیری، پرعیارسازی و عملیات پایلوت است.

۱ـ۳ـ فرایندهای نوین فرآوری مواد

فرایندهای نوین فرآوری مواد به مجموعه تکنیک ها، روش ها و فناوری هایی اطلاق می‌شود که به منظور بهبود کیفیت، کارایی و بهره‌وری در استخراج، تولید و تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی به کار می روند. این فرایندها؛ معمولاً شامل استفاده از فناوری های پیشرفته و نوآورانه هستند که می‌توانند به کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت تولید، بهبود کیفیت محصولات و کاهش اثرات زیست محیطی کمک کنند.

۱ـ۴ـ حسابداری جریان مواد

یک ابزار مدیریتی است که مصرف کارآمد و بهره‌وری مواد را با سهیم کردن کاهش ضایعات، انتشار آلودگی ها و محصولات غیرمولد؛ کاراتر می کند.

۱ـ ۵ ـ بهره‌وری سبز

بهره‌وری سبز رویکرد تلفیقی توسعه صنعتی و حفظ محیط زیست است که هدف اصلی آن حفاظت از محیط زیست در کنار افزایش سودآوری تجاری است.

۱ـ۶ ـ مواد نوظهور

دسته ای از مواد پیشرفته که در مراحل ابتدایی تحقیق و توسعه هستند و به تازگی کشف یا ارتقا یافته اند و در آینده نیز می‌توانند اثرات تحول آفرین روی صنعت داشته باشند.

ماده ۲ـ اصول و ارزش های بنیادین

با عنایت به لزوم بهره مندی مناسب از نعمت های خداداد و همسو با ارزش های ذکرشده در نقشه جامع علمی کشور از قبیل: حاکمیت جهان بینی توحیدی اسلام در تمامی ابعاد علم و فناوری و صنعت، اخلاق محوری، تکریم علم و عالم و فناوری توانمندساز و ثروت آفرین با تمرکز بر پیاده سازی توصیه های راهبردی مقام معظم رهبری در «بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» و ثبات سیاست گذاری؛ ارزش های حاکم بر سند توسعه فناوری مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد عبارتند از:

۱ـ حفظ استقلال کشور و دستیابی به اقتصاد مقاومتی و دانش‌بنیان با رفع نیازهای اساسی و راهبردی حال و آینده با رویکردی واقع نگر و کاهنده نقاط آسیب پذیر؛

۲ـ رعایت عدالت به ویژه تأکید بر عدالت بین نسلی و تعهد نسبت به نسل آینده در بهره‌برداری از منابع طبیعی؛

۳ـ محوریت عقلانیت در تقسیم فرصت های مشارکت برای نهادها، شرکت‌ها، افراد و فعالان این حوزه با توجه به توانمندی های آنها در توسعه و بهره‌برداری متوازن از مواهب خداداد؛

۴ـ احترام به محیط زیست و استفاده بهینه از ذخایر و موهبت های الهی با بهره‌برداری عادلانه، منطقی و به موقع از آنها؛

۵ ـ تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی و تقویت روحیه همکاری به منظور افزایش بهره‌وری فرآوری مواد؛

۶ ـ حمایت از رویکرد مشارکت مردمی و تعاونی و تقویت روحیه همکاری بنا بر سیاست های کلی اصل ۴۴ در فرآوری مواد.

ماده ۳ـ چشم انداز و اهداف کلان

۳ـ۱ـ چشم انداز

توسعه علوم و فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد در جمهوری اسلامی ایران، در یک افق زمانی ده ساله، با برخورداری از نیروی انسانی متعهد، متخصص و کارآمد، موجب ارتقاء کیفیت و کارایی محصولات و کالاهای ساخت ایران توأم با قابلیت اطمینان، ارتقاء تاب آوری اقتصادی، حامی محیط زیست و زیست سازگاری و با رعایت عدالت بین نسلی می‌گردد.

در آن سال، کشور بر پایه توسعه فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد، با پیشتازی در مرزهای دانش و دستیابی به قله های دانش در حوزه های اقتدارآفرین، ضمن برداشتن گام های اساسی در زمینه کاهش پنجاه درصدی خام فروشی مواد اولویت دار کشور، خلق ثروت و حضور در بازار جهانی حوزه مواد و کسب اعتبار جهانی، حرکت به سمت اقتصاد دانش‌بنیان و الهام بخش و دارای مرجعیت علمی و فناوری در جهان اسلام در حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد را ادامه می دهد و این دستاوردها آثار فراوانی بر قدرت ملی و تحقق اقتصاد مقاومتی خواهند داشت.

۳ـ۲ـ اهداف کلان و شاخص های ارزیابی

                                                 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱.  Patent Cooperation Treaty

۲. برگرفته از گزارش «بررسی آمار تجارت خارجی شرکت‌ها و محصولات دانش‌بنیان از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲» معاونت علمی، فناوری و نوآوری ـ کل صادرات دسته «مواد شیمیایی و پلیمری پیشرفته»

۳.ISO ۱۴۰۰۱ را به عنوان استاندارد سامانه مدیریت زیست محیطی معرفی می‌نمایند. هدف از این استاندارد؛ ایجاد الزامات مناسب برای آن دسته از سازمان هایی است که علاقه مند به محیط زیست هستند و قصد دارند تا حد امکان از وارد نمودن آسیب به محیط زیست اطرافشان جلوگیری و کمترین آلایندگی را ایجاد نمایند.

۴.ISO ۹۰۰۱ یک استاندارد بین‌المللی است که الزامات یک سیستم مدیریت کیفیت را مشخص می کند. سازمان ها؛ این استاندارد را برای نشان دادن توانایی خود در ارائه مداوم محصولات و خدماتی که الزامات، نیازهای مشتری و مقررات را برآورده می کنند، به کار می گیرند.

۵. American Society of Testing and Material

۶. Deutsches Institut für Normung

تبصره ـ نهاد متولی سند موظف است شناسنامه شاخص های ارزیابی کلان سند و همچنین مقادیر موجود و مطلوب شاخص های ارزیابی کلان فاقد مقدار را ظرف مدت شش ماه از زمان ابلاغ سند، تدوین و به تصویب شورای ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی برساند.

ماده ۴ـ راهبردها و اقدامات کلان

راهبرد ۱ـ جهت دهی، تنظیم گری، فراهم سازی و تقویت زیرساخت های لازم در حوزه سند

اقدام ۱ـ حمایت از توسعه مؤسسات مشاوره ای در زمینه مالکیت فکری به منظور بررسی فنی و ثبت اختراعات افراد و نهادها و تسهیل گری در تجاری سازی اختراعات ثبت شده؛

اقدام ۲ـ تقویت و توسعه شبکه آزمایشگاهی و مراکز توسعه فناوری با بهره گیری از ظرفیت های ملی موجود؛

اقدام ۳ـ حمایت از تجهیز آزمایشگاه ها و زیرساخت های تحقیقاتی موردنیاز ازجمله ایجاد مراکز توسعه فناوری مشترک در حوزه های اولویت دار کشور؛

اقدام ۴ـ کمک به اعتباربخشی بین‌المللی آزمایشگاه های مرجع و نهادهای صدور گواهی کیفیت با رویکرد صادرات محصولات دانش‌بنیان؛

اقدام ۵ـ ایجاد سازوکارهای لازم برای به کارگیری حسابداری جریان مواد و انرژی در راستای بهره‌وری سبز (کاهش استفاده از منابع طبیعی و کاهش تولید آلاینده ها ضمن دستیابی به تولید بالاتر)؛

اقدام ۶ـ تدوین شاخص های مورد نیاز و ساماندهی نظام آماری و تهیه بانک اطلاعاتی در حوزه فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد؛

اقدام ۷ـ ایجاد نظام استاندارد، کنترل کیفیت ملی و بین‌المللی و توسعه مراکز مرجع آزمون صنعتی؛

اقدام ۸ـ ایجاد سازوکار مشارکت و همکاری دستگاه‌های مسئول با هدف پیگیری و تحقق اصول کاهش، استفاده مجدد و بازیافت مواد و تولید محصولات و استحصال محصولات ارزشمند از پسماند.

راهبرد ۲ـ توانمندسازی نیروی انسانی با دانش روز و توسعه خلاقیت و کارآفرینی در راستای حل چالش های صنعتی به شکل فناورانه

اقدام ۱ـ اصلاح و به روزرسانی سرفصل ها و متون دروس دانشگاهی در رشته های مرتبط، با رویکرد افزایش سطح دانش فنی، کارآفرینی و کاربردی سازی و کمک به اصـلاح و اجرای برنامه‌های درسی با رویکرد فناورانه در آموزش و پرورش؛

اقدام ۲ـ برگزاری دوره های آموزشی، کارآموزی و مهارتی کوتاه مدت و میان مدت با رویکرد افزایش کارآفرینی و آمادگی برای ورود دانشجویان و دانش آموختگان به بازار کار با اولویت دانشگاه های برتر؛

اقدام ۳ـ حمایت از استقرار نظام های آموزش بدو و حین خدمت و بازآموزی ویژه شاغلان؛

اقدام ۴ـ ترویج دانش متناسب با این حوزه در میان دانش آموزان و دانشجویان کشور؛

اقدام ۵ـ تجهیز و تأمین مواد پیشـرفته و فناوری های مربوطه در پژوهش سـراها، دبیرسـتان ها و هنرسـتان های منتخب دوره دوم متوسـطه و توانمنـدسازی دبیران و هنرآموزان این دوره.

راهبرد ۳ـ هدایت و حمایت از پژوهش و فناوری اثربخش و ارزش آفرین و تجاری سازی دستاوردها

اقدام ۱ـ حمایت از طرح‌های تحقیقاتی ملی و کاربردی تقاضامحور و اثربخش و همچنین ارتقاء سطح آمادگی فناورانه یافته های تحقیقاتی و نتایج تحقیقات گروه های دانشگاهی، مراکز علمی و تحقیقاتی و بنگاه های تولیدی صنعتی؛

اقدام ۲ـ شناسایی، پایش و رصد نیازهای گلوگاهی صنعت در حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد بر اساس شرایط بومی؛

اقدام ۳ـ حمایت از طرح‌های تحقیقاتی لبه دانشی و تولید علم، نیازهای آینده، بدیع و نوظهور؛

اقدام ۴ـ ایجاد و تقویت شرکت‌های فنی ـ مهندسی دانش‌بنیان و طراحی و ساخت خطوط تولید؛

اقدام۵ ـ ارائه حمایت های هدفمند به منظور ایجاد واحدهای میانجی برای اتصال و همکاری واحدهای صنعتی، معدنی و خدماتی توانمند با مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های کوچک و متوسط دانش‌بنیان و فعال؛

اقدام ۶ـ ارائه حمایت های هدفمند از تولید بار اول در راستای بومی سازی فناوری های ارزش آفرین؛

اقدام ۷ـ حمایت از جایگزینی مواد آزمایشگاهی ساخت داخل در پژوهش ها و پایان نامه‌ها به جای مواد وارداتی؛

اقدام ۸ـ ترویج حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد در میان سیاست گذاران، بازیگران حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد اعم از تولیدکنندگان، مصرف کنندگان، محققان از طریق ابزارهایی نظیر: برگزاری سمینارها، کنفرانس ها و رسانه های اجتماعی.

راهبرد ۴ـ حمایت از توسعه معادن هوشمند و تقویت استانداردهای استخراج و استحصال مواد

اقدام ۱ـ استفاده از روش های هوشمند، چندمتغیره و مبتنی بر فناوری های پیشرفته با رویکرد کاهش ضایعات و تلفات انسانی در توسعه معادن؛

اقدام ۲ـ افزایش ایمنی و استانداردسازی معادن جهت کاهش اثرات سوء محیط زیستی معادن و ارتقاء سلامت کارکنان؛

اقدام ۳ـ حمایت از توسعه فناوری های لازم جهت هوشمندسازی معادن.

راهبرد ۵ ـ حمایت از توسعه بازارهای داخلی و صادراتی

اقدام ۱ـ برنامه‌ریزی برای ایجاد الزامات قانونی و تشویقی از قبیل اعتبار مالیاتی، تضمین خرید و واگذاری مطالبات (فاکتورینگ) جهت بهره مندی بنگاه های اقتصادی از محصولات تولید داخل؛

اقدام ۲ـ بازنگری تعرفه ها، حقوق ورودی و عوارض صادراتی مواد و تجهیزات مرتبط حوزه ساخت، متناسب با عمق بومی سازی و کاهش خام فروشی در کشور برای توسعه بازار محصولات داخلی و افزایش زنجیره ارزش؛

اقدام ۳ـ حمایت از ایجاد فروشگاه معتبر جهت عرضه مواد دارای تأییدیه با قابلیت اطمینان بالا؛

اقدام ۴ـ شناسایی و معرفی فرصت های اقتصادی سرمایه گذاری کشور در سطوح ملی و بین‌المللی؛

اقدام ۵ـ تعیین معیارهای کمی و کیفی خام بودن مواد معدنی با ملاحظه میزان توانمندی فرآوری داخلی و دستیابی به بهره‌وری بالاتر به منظور کاهش صادرات مواد معدنی خام؛

اقدام ۶ـ توسعه فناوری های هوشمند در راستای کنترل آلاینده های محیط زیستی ناشی از استخراج مواد معدنی با استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان.

راهبرد ۶ ـ توسعه فعالیت های مشترک بین‌المللی با محوریت سرمایه گذاری، صادرات، تبادل و دیپلماسی فناوری

اقدام ۱ـ شناسایی و اولویت بندی توانمندی های صادراتی مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال؛

اقدام ۲ـ حمایت هدفمند از صادرات، تبادل، ارتباطات بین‌المللی و دیپلماسی فناوری در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال با استفاده از ظرفیت سند جامع روابط علمی بین‌الملل جمهوری اسلامی ایران؛

اقدام ۳ـ شبکه سازی میان متخصصان و شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی و خارجی در راستای توسعه تبادلات علمی، فناوری و تجاری؛

اقدام ۴ـ شناسایی، هدایت و تسهیل سرمایه گذاری خارجی و مشترک در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان، با تأکید بر توسعه همکاری های بین‌المللی با کشورهای منطقه و کشورهای همسو؛

اقدام ۵ ـ رصد و پایش تحولات ملی و بین‌المللی و آینده نگاری راهبردی.

راهبرد ۷ـ ایجاد سازوکارهای لازم برای تأمین و ذخیره سازی مواد پیشرفته راهبردی و حیاتی در کشور با رویکرد افزایش تاب آوری ملی

اقدام ۱ـ رصد وضعیت، شناسایی، اولویت بندی و تعیین میزان حداقل های موردنیاز در قالب بانک اطلاعاتی به روز؛

اقدام ۲ـ ایجاد زیرساخت های لازم برای تأمین و ذخیره سازی حداقل مواد پیشرفته راهبردی و حیاتی؛

اقدام ۳ـ انجام اقدامات موردنیاز جهت تصویب ضوابط و مقررات سامان دهی و ذخیره سازی مواد پیشرفته راهبردی و حیاتی از طریق نهادهای ذی ربط.

ماده ۵ ـ اولویت ها

با توجه به ظرفیت مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد در تحول صنعت و اقتصاد کشور، اولویت ها، حوزه های اولویت دار و محورهای ویژه برای ارتقاء اثرگذاری اقتصادی ـ اجتماعی، به شرح جدول زیر تعیین می‌گردد:

ماده ۶ ـ سازوکار اجرایی

۱ـ شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاست گذاری، هماهنگی و نظارت کلان بر اجرای این سند را بر عهده دارد. بدین منظور؛ ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری ضمن رصد، پایش و نظارت بر اجرای سند، گزارش های کلان مربوطه و پیشنهاد بازنگری های لازم در سند را در فواصل زمانی مشخص به این شورا ارائه خواهد نمود.

۲ـ «ستاد توسعه فناوری های مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد» وابسته به معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس جمهور که از این پس به اختصار، «ستاد» نامیده می‌شود، بدون ایجاد بار مالی و تشکیلاتی جدید و در سقف ظرفیت ساختاری و مالی موجود آن معاونت، به منظور راهبری اجرای این سند، تشکیل و وظایف آن به شرح ذیل تعیین می‌گردد:

۱ـ برنامه‌ریزی، هماهنگی، پایش شاخص ها و ایجاد کارگروه های تخصصی به منظور تسهیل اجراء سند؛

۲ـ تدوین نقشه راه اجرایی سازى سند و ارائه آن به ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی حداکثر تا شش ماه پس از ابلاغ سند؛

۳ـ تدوین برنامه‌های عملیاتی به صورت سالانه در چارچوب نقشه راه اجراء سند؛

۴ـ تقسیم وظایف کلی دستگاه‌ها و تعیین مأموریت های بخشی و هماهنگی آن ها با شناسایی و بهره گیری از زیرساخت های نهادی و ساختاری کشور برای پیاده سازی این سند؛

۵ ـ حمایت مادى و معنوى از محققان و فناوران دارای طرح‌هاى فناورانه و کمک به تجارى سازى آنها، تسهیل گری فرایند توسعه شرکت‌هاى دانش‌بنیان، شرکت‌های ارائه دهنده خدمات تجاری سازی، صندوق های تأمین مالی و همچنین کمک به ایجاد زیرساخت ها و مراکز تولید نیمه صنعتی و صنعتی؛

۶ ـ رصد و پایش تحولات ملی و بین‌المللی و آینده پژوهی به منظور ارائه پیشنهاد اصلاحات لازم برای بازنگری و به روزرسانی سند به ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در مقاطع حداکثر سه ساله؛

۷ـ حمایت مادی، معنوی، علمی، اطلاعاتی و تسهیل گری از مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان و فعال و نیز طرح‌های فناورانه و تجاری سازی آن ها مبتنی بر آیین‌نامه‌های مصوب؛

۸ ـ تسهیل ارائه خدمات توسعه فناوری و تجاری سازی با تأمین منابع، امکانات و زیرساخت های موردنیاز مجریان پروژه ها و کارگزاران خدمات فناوری بخش خصوصی؛

۹ـ ارزیابی مستمر اجراء سند و همچنین پایش شاخص ها و همکاری با ستاد راهبری و نظارت علم، فناوری و نوآوری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در تدوین گزارش های سالانه؛

۱۰ـ انجام مطالعات و تعیین جایگاه بین‌المللی کشور در علم، فناوری و نوآوری حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد؛

۱۱ـ حمایت از اجراء پروژه های ملی، منطقه‌ای و ﺑﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠﯽ و حضور در ﻣﺠﺎﻣﻊ و اتحادیه های منطقه‌ای و بین‌المللی در ﭼﺎرﭼﻮب این سند.

تبصره ۱ـ دبیر ستاد توسط رئیس ستاد به مدت ۴ سال انتخاب می‌شود و انتصاب مجدد وی بلامانع است.

تبصره ۲ـ گزارش های موضوع بند ۹ فوق، شامل؛ ۱ـ میزان تحقق اهداف و مقادیر شاخص های سند و همچنین فرآیند استخراج آنها و ۲ـ ارزیابی اثرات اقتصادی و اجتماعی حوزه مواد پیشرفته و فرایندهای نوین فرآوری مواد بر زندگی مردم و پیشرفت کشور، می‌باشد.

ماده ۷ـ این مصوبه مشتمل بر یک مقدمه، ۷ ماده و ۳ تبصره در جلسه ۹۱۴ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۱۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ تصویب؛ لازم الاجرا و کلیه مصوبات و سیاست های قبلی مغایر، لغو و بلااثر خواهد بود.

رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی ـ مسعود پزشکیان