هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۳/۹/۲۸ به پیشنهاد شورای ملی تأمین مالی و به استناد جزء (۱-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) و بند (ب) ماده (۴۶) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب ۱۴۰۲، آییننامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده ۱ - در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
۱ - قانون: قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب ۱۴۰۲.
۲ - قانون مدیریت داده: قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی مصوب ۱۴۰۱.
۳ - شورا: شورای ملی تأمین مالی موضوع بند (الف) ماده (۲) قانون.
۴ - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
۵- مرکز: مرکز تسهیل تأمین مالی تولید وزارت امور اقتصادی و دارایی.
۶- دستورالعمل: دستورالعملی که در خصوص موارد ارجاعی در این آییننامه، ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه به پیشنهاد مرکز تهیه و به تصویب شورا خواهد رسید.
۷ - پایگاه های داده ملی: پایگاه های داده و اطلاعات پایه موضوع ماده (۱۰) قانون مدیریت داده.
۸ - پایگاه داده اعتباری: پایگاه داده اعتباری کشور موضوع تبصره (۴) بند (ب) ماده (۲) قانون.
۹ - اطلاعات مکمل: اطلاعاتی که در پایگاه داده اعتباری موجود نبوده و نیز اطلاعات در دسترس کسب و کارها که ناشی از تعامل آنها با مشتریان خود میباشد و نظایر آن که برای ایجاد امتیاز اعتباری مؤثر است.
۱۰ - مالک واحد: شخص حقیقی یا حقوقی، به طور مستقل و یا بیش از یک شخص حقیقی یا حقوقی که دارای روابط مالی، خویشاوندی (سببی یا نسبی)، نیابتی، وکالتی، یا مدیریتی با یکدیگر هستند. تعیین مصادیق مالک واحد بر اساس دستورالعمل تملک سهام بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی موضوع بخشنامه شماره ۰۲/۳۱۷۰۷۸ مورخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۴ بانک مرکزی انجام میشود.
۱۱ - اعتبارسنجی: فرایندی که با هدف سنجش اعتبار یا سنجش مخاطره (ریسک) اعتباری اشخاص حقیقی و حقوقی با استفاده از داده ها و الگو (مدل) های مربوط، به اختصاص امتیاز اعتباری به اشخاص یا تهیه گزارش اعتباری منتهی میشود.
۱۲ - امتیاز اعتباری: شاخصی کمی مبتنی بر داده ها و الگو (مدل) های معین که بیانگر احتمال عدم بازپرداخت به موقع (نکول) یا تعیین مخاطره اعتباری اشخاص است.
۱۳ - گزارش اعتباری: گزارشی که توسط شرکتهای اعتبارسنجی تهیه شده و حداقل مشتمل بر سوابق اعتباری و امتیاز اعتباری است.
۱۴ - شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی: شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی موضوع بند (ر) ماده (۱) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۲.
۱۵ - شرکت اعتبارسنجی نوع یک: شخص حقوقی که به جمعآوری اطلاعات اعتباری اشخاص حقیقی و حقوقی از تأمین کنندگان مختلف اطلاعات به واسطه پایگاه داده اعتباری و پایگاه های داده ملی مبتنی بر ماده (۷) قانون مدیریت داده و همچنین اطلاعات دارندگان اطلاعات مکمل بر اساس تبصره (۳) ماده (۲۰) این آییننامه جهت تهیه امتیاز اعتباری، گزارش اعتباری برای ارائه به بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی، صندوق های تضمین و نهادهای مالی موضوع قانون، شرکت اعتبارسنجی نوع دو و سایر بهرهبرداران و استفاده کنندگان مجاز یا ارائه خدمات مشاوره بهبود اعتبار به مشتریان، اقدام مینماید.
۱۶ - شرکت اعتبارسنجی نوع دو: شخص حقوقی که به فعالیت های موضوع ماده (۲۰) این آییننامه اشتغال دارد.
۱۷ - استفاده کنندگان: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی از قبیل شرکتهای بیمه، نمایندگی های بیمه، کارگزاری ها، شرکتهای فناوری بیمه ای (اینشورتک ها)، شرکتهای فناوری مالی (فینتک ها)، شرکتهای واسپاری (لیزینگ ها)، صندوق های قرض الحسنه، بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی، نهادهای فعال در بازار سرمایه، شرکتهای ارزیاب خسارت، صندوق های تضمین، صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق های پژوهش و فناوری به تشخیص شورا که از خدمات شرکت اعتبارسنجی نوع یک یا شرکت اعتبارسنجی نوع دو با اخذ رضایت مشتری، استفاده می کنند.
۱۸ - مشتری: اشخاص حقیقی یا حقوقی که درخواست خود نظیر دریافت گزارش های اعتباری مرتبط با خود را به شرکت اعتبارسنجی ارائه می کنند.
۱۹ - متقاضی: اشخاص حقیقی و حقوقی که درخواست موافقت اصولی، مجوز تأسیس، مجوز فعالیت و یا سهامداری بیش از یک درصد (۱ %) شرکت اعتبارسنجی نوع یک یا درخواست مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو را به شورا اعلام می کنند.
۲۰ - تأمین کنندگان اطلاعات: مراجع تأمین کننده داده های موردنیاز پایگاه های داده ملی و پایگاه داده اعتباری شامل مراجع مذکور در تبصره (۴) بند (ب) ماده (۲) قانون و سایر مراجع به تشخیص شورا، طبق جزء (۱-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون.
۲۱ - موافقت اصولی: موافقت الکترونیکی شورا با تقاضای اولیه متقاضیان تأسیس شرکت اعتبارسنجی.
۲۲ - مجوز تأسیس: موافقت الکترونیکی وزارت امور اقتصادی و دارایی با ثبت شرکت اعتبارسنجی در مرجع ثبتی.
۲۳ - مجوز فعالیت: موافقت الکترونیکی وزارت امور اقتصادی و دارایی (بعد از تأیید شورا) به منظور شروع یا ادامه فعالیت شرکت اعتبارسنجی.
۲۴ - درگاه: درگاه ملی مجوزها موضوع مواد (۱) و (۷) قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی و اصلاحات بعدی آن.
۲۵ - سامانه های الکترونیکی: سامانه ای که توسط شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و دو ایجاد شده و دریافت گزارش اعتبارسنجی توسط مشتری و استفاده کنندگان از طریق این سامانه خواهد بود.
ماده ۲ - اشخاص حقیقی و حقوقی با رعایت ضوابط این آییننامه مجاز به تأسیس و یا تملک سهام شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و فعالیت در این زمینه میباشند. شرکت اعتبارسنجی نوع یک صرفاً در قالب سهامی، با موافقت اصولی شورا و با اخذ مجوز تأسیس از وزارت امور اقتصادی و دارایی و مجوز فعالیت از شورا تأسیس میشود.
تبصره ۱ - مطابق جزء (۳-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون، چنانچه شرکتی بدون اخذ مجوزهای موضوع این ماده مبادرت به فعالیت در زمینه اعتبارسنجی نماید، با اعلام شورا و بر اساس ماده (۷) قانون مدیریت داده، دسترسی آنها به اطلاعات قطع میشود. استفاده کنندگان نیز مجاز به دریافت خدمات از این شرکتها نیستند.
تبصره ۲ - تبدیل شرکت اعتبارسنجی نوع یک سهامی خاص به شرکت سهامی عام با رعایت قوانین و مقررات مربوط و مطابق ضوابط ذکرشده در دستورالعمل خواهد بود.
تبصره ۳ - موافقت اصولی صادره برای شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک قابل انتقال به غیر نیست.
ماده ۳- مؤسسین شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک باید دارای شرایط زیر باشند:
۱ - شرایط عمومی:
الف - دارا بودن تابعیت ایران و سن بالای ۱۸ سال.
ب - توان تأمین حداقل سرمایه اولیه موردنیاز مطابق با ماده (۶) این آییننامه.
پ - نداشتن سابقه محکومیت کیفری مؤثر برای مؤسسین حقیقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی.
ت - مؤسسین حقیقی و حقوقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی نباید دارای بدهی قطعی شده معوق مالیاتی و بدهی قطعی شده معوق تأمین اجتماعی باشند.
ث - مؤسسین حقیقی و حقوقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی نباید دارای بدهی غیرجاری به بانک ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی و غیردولتی و چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در شبکه بانکی کشور باشند.
ج - دارا بودن تأییدیه صلاحیت عمومی دریافتی از وزارت اطلاعات از طریق حراست وزارت امور اقتصادی و دارایی برای اشخاص حقیقی و اعضای هیئت مدیره اشخاص حقوقی.
تبصره - سرمایه موردنیاز تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع یک نباید از محل تسهیلات بانکی، تأمین شده باشد؛ در صورت احراز رعایت نشدن این تبصره توسط مرکز، شورا مطابق آییننامه جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
۲ - شرایط اختصاصی مؤسسین با شخصیت حقیقی و حقوقی دارای بیش از یک درصد (۱ %) آورده اولیه جهت تأدیه سرمایه ثبتی :
الف - داشتن مدرک تحصیلی مرتبط و همچنین داشتن سابقه فعالیت مرتبط با اعتبارسنجی برای مؤسسین حقیقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی مطابق دستورالعمل.
ب - جواز تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع یک در اساسنامه مؤسسین حقوقی.
پ - دارا بودن صورت های مالی حسابرسی شده توسط حسابرسان مورد تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار یا بانک مرکزی برای سه دوره مالی منتهی به تاریخ درخواست برای مؤسسین حقوقی.
ت - سود ده بودن در حداقل دو دوره مالی از سه دوره مالی منتهی به تاریخ درخواست برای مؤسسین حقوقی.
تبصره – پس از ارائه مدارک موضوع این ماده، اظهارنامه متقاضیان تأسیس و اساسنامه پیشنهادی شرکت مطابق با اساسنامه نمونه، شورا در خصوص اعطای موافقت اصولی تصمیمگیری خواهد نمود. موافقت اصولی صادر شده تا شش ماه پس از تاریخ صدور اعتبار دارد. شورا میتواند این مدت را حداکثر برای یک دوره شش ماهه دیگر تمدید کند.
ماده ۴- سقف مجاز سهامداری در شرکت اعتبارسنجی نوع یک برای مالک واحد، پنج درصد (۵ %) است. سهامداری بیش از پنج درصد (۵ %) منوط به دریافت مجوز از شورا خواهد بود.
تبصره ۱- تملک سهام بیش از پنج درصد (۵ %) در شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک تحت نظارت بانک مرکزی منوط به دریافت مجوز از آن بانک و تأیید شورا خواهد بود.
تبصره ۲- در تأسیس شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک در حوزه های تخصصی، ترکیب سهامداری باید به نحوی باشد که حداقل شصت و پنج درصد (۶۵ %) سهام شرکت مذکور توسط تأمین کنندگان ذی ربط که به تأیید شورا می رسد، تملک گردد.
تبصره ۳ - سقف مجاز سهامداری در شرکت اعتبارسنجی موجود، تحت نظارت بانک مرکزی برای مالک واحد طی یک سال از تاریخ ابلاغ این آییننامه، ده درصد (۱۰%) و سال دوم بعد از ابلاغ این آییننامه، پنج درصد (۵%) خواهد بود. بانک مرکزی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است تا پایان سال دوم نسبت به برنامه ریزی برای کاهش سقف مجاز سهامداری در شرکت اعتبارسنجی نوع یک تحت نظارت بانک مرکزی به پنج درصد (۵ %)، به نحوی اقدام نماید که حداقل شصت و پنج درصد (۶۵ %) از سهام این شرکت در اختیار تمامی مؤسسات اعتباری و سایر اشخاص دارای مجوز از بانک مرکزی قرار گیرد. فرایند اجرایی این ماده در دستورالعمل بیان خواهد شد.
تبصره ۴ - سهامداری شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک در دیگر شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک ممنوع است.
ماده ۵ - انتقال مالکیت بیش از یک درصد (۱ %) از سهام شرکت اعتبارسنجی نوع یک منوط به تأیید وجود شرایط این آییننامه توسط مرکز است.
تبصره ۱ - شرکت اعتبارسنجی نوع یک موظف است انتقال مالکیت کمتر از یک درصد (۱ %) از سهام خود را به اطلاع مرکز برساند. در صورتی که ماهیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک، سهامی عام باشد، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است آخرین وضعیت سهامداری مالکان شرکت را به صورت برخط و الکترونیک در اختیار مرکز قرار دهد.
تبصره ۲ - انتقال سهام کمتر از یک درصد (۱ %) توسط سهامداران شرکت اعتبارسنجی نوع یک در صورتی که منجر به مالکیت بیش از یک درصد (۱ %) شود، منوط به تأیید وجود شرایط این آییننامه توسط مرکز است.
تبصره ۳ - نقل و انتقال سهام باید با توجه به احراز این حدود مجاز صورت گیرد. در صورت احراز عدم رعایت این ماده، شورا مطابق با آییننامه موضوع جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون، تصمیمات لازم را اخذ خواهد نمود.
تبصره ۴ - مرکز موظف است در خصوص شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی قبل از هرگونه اقدامی تأییدیه بانک مرکزی را در خصوص این ماده دریافت نماید. همچنین مواردی که صرفاً نیاز به اطلاع رسانی دارد، باید توسط مرکز به بانک مرکزی اعلام شود. در خصوص شرکتهای سهامی عام موضوع این تبصره، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است آخرین وضعیت سهامداری مالکان شرکت را به صورت برخط و الکترونیک در اختیار بانک مرکزی نیز قرار دهد..
ماده ۶ - حداقل مبلغ سرمایه برای تأسیس و فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک، دو هزار و پانصد میلیارد (۲/۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال میباشد.
تبصره - این مبلغ هر سه سال یک بار متناسب با نرخ تورم سه سال گذشته اعلامی بانک مرکزی توسط شورا به روزرسانی خواهد شد.
ماده ۷ - مؤسسین شرکت اعتبارسنجی نوع یک در قالب شرکت سهامی خاص موظفند پس از صدور موافقت اصولی، معادل سی و پنج درصد (۳۵ %) سرمایه موردنیاز برای تأسیس و فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک را به صورت نقدی نزد یکی از بانک ها تودیع نمایند.
تبصره ۱ - منشا وجوه آورده مؤسسین باید تأییدیه مرکز اطلاعات مالی را داشته باشد.
تبصره ۲ - اساسنامه شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک باید مطابق اساسنامه نمونه که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه به پیشنهاد مرکز به تصویب شورا خواهد رسید، در مرجع ثبت شرکتها به ثبت برسد. اساسنامه شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی، مطابق اساسنامه نمونه که ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه به پیشنهاد بانک مرکزی به تأیید شورا می رسد، خواهد بود.
ماده ۸- پس از صدور موافقت اصولی توسط شورا و ارائه اسامی اعضای هیئت مدیره پیشنهادی حداکثر تا دو برابر تعداد اعضای مقرر در اساسنامه پیشنهادی جهت احراز صلاحیت مدیران شرکت اعتبارسنجی نوع یک مطابق آییننامه موضوع جزء (۲-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون، برنامه عملیاتی اداره شرکت، طرح کسب و کار مشتمل بر اهداف، پیشبینی مالی در خصوص فعالیت سه سال آتی و ابعاد و مشخصات برنامهها و الگو (مدل) های اعتبارسنجی توسط متقاضی تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع یک، وزارت امور اقتصادی و دارایی نسبت به صدور مجوز تأسیس طی فرآیندهای اجرایی اقدام مینماید.
تبصره - مدت اعتبار مجوز تأسیس صادره توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی برای ثبت شرکت اعتبارسنجی نوع یک در مراجع ثبتی، شش ماه پس از صدور آن میباشد. مؤسسین موظفند ظرف مدت مذکور، شرکت اعتبارسنجی نوع یک را در مراجع ثبتی به ثبت رسانده و نسبت به ارسال درخواست مجوز فعالیت به شورا اقدام نمایند. در صورت انقضای مدت مذکور، مجوز تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع یک توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی لغو میگردد.
ماده ۹ - صدور مجوز تأسیس صرفاً به منظور ثبت شرکت اعتبارسنجی نوع یک در شرف تأسیس در مراجع ثبتی بوده و شروع فعالیت آن منوط به اخذ مجوز فعالیت است.
ماده ۱۰ - ثبت شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و همچنین ثبت صورتجلسات مجامع عادی، عادی به طور فوق العاده، فوق العاده و هیئت مدیره آنها در اداره کل ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری، منوط به دریافت تأییدیه از مرکز است.
تبصره ۱ - ثبت شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک تحت نظارت بانک مرکزی و ثبت صورتجلسات مجامع عادی، عادی به طور فوق العاده، فوق العاده و هیئت مدیره آنها در اداره کل ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری، پس از دریافت تأییدیه بانک مرکزی توسط مرکز مجاز میباشد.
تبصره ۲ - در صورت عدم تأیید صورتجلسات توسط مرکز یا بانک مرکزی، شرکت موظف است مراتب مقتضی جهت اعمال اصلاحات را انجام دهد.
ماده ۱۱ - شرکت اعتبارسنجی نوع یک موظف است نحوه محاسبه و الگوهای کمی و کیفی جهت تعیین امتیاز اعتباری اشخاص و یا تهیه گزارش اعتباری و هرگونه تغییرات آتی آن را برای تأیید شورا به مرکز ارائه دهد. مرکز موظف است پیش از دریافت تأییدیه شورا، نسبت به دریافت نظرات کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی موضوع ماده (۳) قانون مدیریت داده، از منظر تطابق الگو (مدل) با نحوه تبادل داده مطابق قانون مدیریت داده، اقدام نماید.
تبصره ۱ - مرکز مجاز است به منظور بررسی فنی الگوهای کمی و کیفی مورد استفاده شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک برای تعیین امتیاز یا تهیه گزارش اعتباری اشخاص، از کارگروه های تخصصی معتبر استفاده نماید.
تبصره ۲ - در خصوص شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی، تأییدیه تخصصی و اولیه آن بانک قبل از این مرحله ضروری است.
ماده ۱۲ - پس از ثبت شرکت اعتبارسنجی نوع یک در مراجع ثبتی و دریافت اساسنامه ثبت شده، آگهی ثبت در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و سایر مدارک لازم و تمهید مقدمات لازم برای فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک، ظرف سه ماه از زمان ثبت شرکت، مرکز موظف است پس از کسب اطلاع از طریق شرکت و ظرف یک ماه پس از بررسی های لازم و دریافت پاسخ استعلام های مربوط جهت اعطای مجوز فعالیت، نتیجه را به شورا اعلام نماید.
ماده ۱۳ - مجوز فعالیت برای بار اول با مدت اعتبار سه سال صادر میگردد و برای دفعات بعد، در صورت تأیید عملکرد شرکت اعتبارسنجی نوع یک توسط شورا، برای دوره های سه ساله قابل تمدید میباشد. شرایط تمدید مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک مطابق دستورالعمل خواهد بود.
ماده ۱۴ - شرکتهای موجود فعال در زمینه اعتبارسنجی موظفند ظرف سه ماه از زمان لازم الاجرا شدن این آییننامه، نسبت به تطبیق وضعیت خود با مفاد این آییننامه اقدام نموده و مراتب را به تأیید شورا برسانند.
تبصره ۱ - در صورت عدم رعایت مراتب این ماده توسط شرکتهای اعتبارسنجی موجود فعال، مرکز موظف است طبق آییننامه جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون عمل کند.
تبصره ۲ - احراز تطبیق شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک تحت نظارت بانک مرکزی، با مفاد این آییننامه برعهده آن بانک بوده و سازوکار آن ظرف سه ماه، به تأیید شورا می رسد.
ماده ۱۵ - شرکت اعتبارسنجی نوع یک که مجوز فعالیت خود را اخذ نموده باید ظرف سه ماه پس از دریافت مجوز فعالیت، شروع به فعالیت نماید. مهلت مذکور بنا به درخواست شرکت مزبور و پس از بررسی مستندات، حداکثر برای سه ماه دیگر توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی قابل تمدید خواهد بود. در صورت عدم شروع فعالیت در مهلت های مذکور، با اعلام وزارت امور اقتصادی و دارایی به شورا، مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع یک توسط شورا لغو خواهد شد.
تبصره - متقاضیان شرکت اعتبارسنجی نوع یکی که مجوز فعالیت آن مطابق این ماده لغو شده باشد، تا مدت سه سال امکان ارائه درخواست جدید را به شورا ندارد.
ماده ۱۶ - شرکت اعتبارسنجی نوع یک با رعایت ماده (۷) قانون مدیریت داده، اطلاعات دستگاههای مشمول آن قانون را از پایگاه داده اعتباری و پایگاه های داده ملی دریافت می کنند. همچنین شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک میتوانند اطلاعات دارندگان داده های مکمل را بر اساس تبصره (۳) ماده (۲۰) این آییننامه دریافت کنند. شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک پس از پردازش اطلاعات، امتیاز یا گزارش اعتباری را در اختیار شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو، مشتری یا استفاده کنندگان قرار می دهند.
تبصره - دستگاههای اجرایی و استفاده کنندگان متقاضی دریافت گزارش های اعتباری خاص از شرکت اعتبارسنجی نوع یک میتوانند درخواست خود را به شورا اعلام نموده و در صورت موافقت شورا، شرکت اعتبارسنجی نوع یک موظف است نسبت به تهیه این نوع گزارش اقدام نماید.
ماده ۱۷- شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک میتوانند در صورت درخواست مشتری، گزارش اعتباری مربوط به وی را تا زمان تعیین شده توسط مشتری به صورت عمومی در اختیار تمامی استفاده کنندگان قرار دهند.
ماده ۱۸- شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک موظفند در تهیه گزارش اعتباری، موارد زیر را رعایت نمایند: ۱ - در گزارش تصریح شود که مسئولیت به کارگیری درست اطلاعات، تحلیل اطلاعات و صحت گزارش اعتباری به عهده شرکت اعتبارسنجی نوع یک میباشد. شرکت اعتبارسنجی نوع یک مسئولیتی در قبال غلط بودن اطلاعات پایگاه داده اعتباری، پایگاه های داده ملی و دارندگان اطلاعات مکمل ندارد. ۲ - تمام بخش های گزارش، دارای شناسه قابل استعلام از شرکت اعتبارسنجی نوع یک همراه با شماره مجوز اخذ شده از مرکز باشد. دریافت گزارش و امتیاز اعتباری توسط مشتری و استفاده کنندگان صرفاً از طریق سامانه های الکترونیکی ممکن خواهد بود. ۳ - امتیاز اعتباری اشخاص در قالب اعداد و ارائه امتیاز طبقه بندی شده و تفسیر کیفی امتیاز اعتباری اعطایی به مشتریان، همراه با آن ذکر گردد. ۴ - دارای تاریخ تهیه باشد.
تبصره - تخلفات شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و مدیران آنها در زمینه اعطای امتیاز اعتباری صوری، تقصیر در محاسبه امتیاز اعتباری، عدم رعایت و حفظ محرمانگی اطلاعات، از دست دادن شرایط صلاحیت حرفه ای و عدم رعایت مفاد این آییننامه، طبق آییننامه موضوع جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون قابل رسیدگی است.
ماده ۱۹- شرکت اعتبارسنجی نوع یک موظف است اطلاعات پشتوانه گزارش اعتباری را نهایتا طی چهار روز کاری پس از دریافت از تأمین کنندگان اطلاعات، به روزرسانی کند.
ماده ۲۰- متقاضیان شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو میتوانند در چهارچوب اساسنامه ای که به تأیید شورا رسیده باشد، نسبت به اخذ موافقت اصولی و مجوز فعالیت ارائه خدمات زیر از شورا اقدام نمایند: ۱ - ارائه گزارش های اعتبارسنجی و امتیازدهی به مشتریان بر اساس اطلاعات مکمل. ۲ - ارائه خدمات مشاوره بهبود اعتبار به مشتریان. ۳ - ارائه خدمات مدیریت خطر (ریسک) پرتفوی به استفاده کنندگان. ۴ - تجمیع اطلاعات مکمل از کسب و کارهای خود و دیگران. ۵ - طراحی و اجرای مدل (الگو) اعتبارسنجی برای شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک یا سایر اشخاص متقاضی. ۶ - برگزاری دوره های آموزشی مرتبط با اعتبارسنجی و ارائه گواهی. ۷- سایر موارد پس از تأیید شورا.
تبصره ۱ - اساسنامه شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو باید مطابق اساسنامه نمونه که به پیشنهاد مرکز به تصویب شورا خواهد رسید، در مرجع ثبت شرکتها به ثبت برسد. اساسنامه شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو تحت نظارت بانک مرکزی، مطابق اساسنامه نمونه ابلاغی آن بانک که به تأیید شورا رسیده است، خواهد بود.
تبصره ۲ - مرکز موظف است درخواست ارائه خدماتی غیر از موارد فوق را ظرف یک ماه بررسی و در جلسه شورا مطرح نموده و سپس تمهیدات لازم جهت ارائه خدمت مذکور را به شکل الکترونیکی به اطلاع متقاضیان برساند. در صورت مخالفت شورا با خدمت موردنظر شرکت، مرکز موظف است با ذکر دلیل به صورت الکترونیکی، نواقص، اشکالات و ایرادات وارده به طرح شرکت را به اطلاع آنان برساند. شرکت میتواند ظرف دو هفته نسبت به رفع نواقص و ایرادات مطرح شده توسط شورا اقدام کرده و تقاضای خود را جهت بررسی مجدد به مرکز ارائه کند.
تبصره ۳ - خرید و فروش اطلاعات مکمل میان شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو و سایر اشخاص با رعایت حقوق ذینفعان مطابق دستورالعمل خواهد بود.
ماده ۲۱- متقاضیان دریافت موافقت اصولی و مجوز فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو باید دارای شرایط زیر باشند: ۱ - شرایط عمومی: الف - دارا بودن تابعیت ایرانی برای افراد حقیقی و اعضای هیئت مدیره شرکتهای حقوقی و سن بالای ۱۸ سال. ب - نداشتن سابقه محکومیت قطعی کیفری مؤثر برای اشخاص حقیقی و اعضای هیئت مدیره اشخاص حقوقی. پ - اشخاص حقیقی و حقوقی و اعضای هیئت مدیره اشخاص حقوقی نباید دارای بدهی قطعی شده معوق مالیاتی و بدهی قطعی شده معوق تأمین اجتماعی باشند. ت - اشخاص حقیقی و حقوقی و اعضای هیئت مدیره اشخاص حقوقی نباید دارای بدهی غیرجاری به بانک ها، مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر بنگاه های واسطه پولی اعم از دولتی و غیردولتی و چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در شبکه بانکی کشور باشند. ۲ - شرایط اختصاصی متقاضیان دریافت موافقت اصولی و مجوز فعالیت با شخصیت حقوقی دارای بیش از پنج درصد (۵ %) آورده اولیه جهت تأدیه سرمایه ثبتی : الف - امکان ارائه خدمات مذکور در ماده (۲۰) این آییننامه در اساسنامه شخص حقوقی وجود داشته باشد. ب - سپری شدن حداقل یک سال از تاریخ فعالیت متقاضی. پ - دارا بودن صورت های مالی حسابرسی شده توسط حسابرسان مورد تأیید جامعه حسابرسان رسمی ایران یا سازمان حسابرسی برای یک سال منتهی به تاریخ درخواست. ت - نداشتن زیان انباشته در سال منتهی به تاریخ درخواست.
تبصره ۱ - متقاضیان دریافت مجوز فعالیت ارائه خدمات موضوع بندهای (۱) و (۴) ماده (۲۰) این آییننامه باید توانایی تامین حداقل داده موردنیاز برای مدل سازی اعتباری را مطابق دستورالعمل داشته باشند.
تبصره ۲ - متقاضیان دریافت مجوز فعالیت ارائه خدمات موضوع بندهای (۱) و (۴) ماده (۲۰) این آییننامه باید توان تأمین امنیت اطلاعات را مطابق با آییننامه موضوع جزء (۳-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون داشته باشند.
تبصره ۳ - اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی نوع دو باید شرایط آییننامه موضوع جزء (۲-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون را دارا باشند.
تبصره ۴ - چنانچه شرکتهای پردازش اطلاعات مالی و شرکتهای رتبه بندی، قصد ورود به حوزه اعتبارسنجی را داشته باشند، باید تنها پس از اخذ مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار و بر اساس مفاد این آییننامه، نسبت به اخذ مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو اقدام کنند.
تبصره ۵ - مرکز مکلف است ظرف مدت تعیین شده توسط شورا، در خصوص شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو که قصد ارائه خدمات به بانک ها و مؤسسات اعتباری را دارند، نسبت به اخذ تأییدیه از بانک مرکزی اقدام نماید. بانک مرکزی مکلف است ظرف یک ماه پس از دریافت پاسخ استعلام های مربوط، نسبت به اعلام تأیید یا عدم تأیید درخواست واصله، مطابق مفاد این آییننامه به مرکز اقدام نماید.
تبصره ۶ - پس از ارائه مدارک موضوع این ماده توسط متقاضی تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع دو به مرکز، شورا در خصوص اعطای موافقت اصولی تصمیمگیری خواهد نمود. موافقت اصولی صادر شده برای شرکت اعتبارسنجی نوع دو تا شش ماه پس از تاریخ صدور اعتبار دارد. شورا میتواند این مدت را حداکثر برای یک دوره شش ماهه دیگر تمدید نماید.
ماده ۲۲ - متقاضی تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع دو ارائه کننده خدمات مطابق با بندهای (۱) و (۴) ماده (۲۰) این آییننامه، جهت دریافت مجوز تأسیس باید مدارک زیر را به مرکز ارائه دهد: ۱ - اظهارنامه متقاضیان تأسیس. ۲ - اساسنامه پیشنهادی شرکت مطابق با اساسنامه نمونه مصوب شورا. ۳ - فهرست اسامی متقاضیان تأسیس و میزان آورده هر یک از آنها. ۴ - داشتن مدرک تحصیلی مرتبط و همچنین داشتن سابقه فعالیت مرتبط با اعتبارسنجی برای مؤسسین حقیقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی. ۵- برای اشخاص حقوقی متقاضی تأسیس، یک نسخه از اساسنامه و صورتهای مالی حسابرسیشده دو سال گذشته. ۶- اعضای هیئت مدیره پیشنهادی حداکثر تا دو برابر تعداد اعضای مقرر در اساسنامه پیشنهادی. ۷ - برنامه عملیاتی اداره شرکت اعتبارسنجی نوع دو. ۸ - طرح کسب و کار مشتمل بر بازار هدف، راهبرد (استراتژی) و اهداف، نمودار سازمانی، پیشبینی مالی در خصوص فعالیت سه سال آتی و الگو (مدل) های اعتبارسنجی. ۹ - احراز صلاحیت مدیران شرکت اعتبارسنجی نوع دو مطابق آییننامه موضوع جزء (۲-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون. ۱۰ - منشأ و میزان سرمایه اختصاص داده شده جهت تأسیس و فعالیت شرکت. ۱۱ - تدابیر شرکت جهت حفاظت اطلاعات و محرمانگی و امنیت دادهها.
ماده ۲۳ - وزارت امور اقتصادی و دارایی پس از دریافت مدارک مندرج در ماده (۲۲) این آییننامه و اساسنامه مصوب مجمع عمومی مؤسس، دریافت صورتجلسه هیئت مدیره، اعلامیه قبولی حسابرس و بازرس قانونی، احراز صحت تأییدیه مرکز اطلاعات مالی و همچنین احراز تودیع صد درصد (۱۰۰ %) سرمایه لازم توسط مؤسسین، نسبت به صدور مجوز تأسیس طی فرآیندهای اجرایی اقدام مینماید.
تبصره - مدت اعتبار مجوز تأسیس صادره توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی برای ثبت شرکت اعتبارسنجی نوع دو در مراجع ثبتی، حداکثر شش ماه پس از زمان صدور آن میباشد. مؤسسین موظفند ظرف مدت مذکور شرکت اعتبارسنجی نوع دو را در مراجع ثبتی به ثبت رسانده و نسبت به ارسال درخواست مجوز فعالیت به شورا اقدام نمایند. در صورت انقضای مدت مذکور، مجوز تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع دو توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی لغو میگردد.
ماده ۲۴ - تأسیس شرکت اعتبارسنجی نوع دو صرفاً در قالب شرکت سهامی خاص امکان پذیر است.
ماده ۲۵ - مدیران عامل و اعضای هیئت مدیره شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک در زمینه مسئولیت و حفظ سمت، امکان عضویت در هیئت مدیره هیچ یک از شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو را ندارند.
تبصره ۱ - در صورتی که در هر یک از خدمات معرفی شده در ماده (۲۰) این آییننامه، یک یا چندین شرکت اعتبارسنجی نوع دو مجوز فعالیت اخذ کرده باشند، شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک مجازند در هر خدمت معرفی شده، صرفاً تا سقف هفده درصد (۱۷ %) در تنها یکی از شرکتهای دارای مجوز آن خدمت سهامدار شوند.
تبصره ۲ - اگر یک شرکت اعتبارسنجی نوع دو مجوز فعالیت در چند نوع از خدمات معرفی شده در ماده (۲۰) این آییننامه را دریافت کرده باشد، شرکت اعتبارسنجی نوع یک مجاز است تا سقف هفده درصد (۱۷ %) در آن شرکت اعتبارسنجی نوع دو سهامدار شود. در آن دسته از خدماتی که شرکت اعتبارسنجی نوع دو مذکور در حال ارائه خدمت است، شرکت اعتبارسنجی نوع یک سهامدار، مجاز به تملک سهام در هیچ یک از شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو دارای مجوز فعالیت آن خدمت، نخواهد بود.
تبصره ۳- در صورت محرز شدن دسترسی شرکت اعتبارسنجی نوع دو به داده های پایگاه داده اعتباری یا پایگاه های داده ملی به واسطه شرکت اعتبارسنجی نوع یک سهامدار در شرکت اعتبارسنجی نوع دو برای شورا، مطابق با آییننامه موضوع جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون، با شرکت اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو و همچنین سهامداران آنان برخورد خواهد شد.
ماده ۲۶- حداقل سرمایه لازم جهت فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو مبلغ پانصد میلیارد (۵۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰) ریال خواهد بود.
تبصره ۱ - این مبلغ هر سال یک بار متناسب با تورم سه سال گذشته اعلامی بانک مرکزی توسط شورا به روزرسانی خواهد شد.
تبصره ۲ - در صورتی که در اثر زیان های وارده، زیان انباشته به بیش از ثلث سرمایه در نظر گرفته شده طبق این ماده برای فعالیت شرکت برسد، شرکت اعتبارسنجی نوع دو موظف است ظرف شش ماه نسبت به ترمیم سرمایه اقدام نماید. در غیر این صورت، شورا نسبت به اعمال مقررات انتظامی مطابق با آییننامه جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون عمل خواهد کرد.
ماده ۲۷ - سقف مجاز سهامداری در شرکت اعتبارسنجی نوع دو برای مالک واحد، سی و چهار درصد (۳۴ %) است. تملک سهام بیش از هفده درصد (۱۷ %) در این شرکتها توسط یک مالک واحد، منوط به دریافت مجوز از شورا است.
تبصره ۱ - تملک سهام بیش از هفده درصد (۱۷%) در شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو تحت نظارت بانک مرکزی توسط یک مالک واحد، منوط به دریافت مجوز از بانک مرکزی و تأیید شورا است.
تبصره ۲ - مالک واحد دارای سهام یک شرکت اعتبارسنجی نوع دو تحت نظارت بانک مرکزی، میتواند صرفاً سهام یک شرکت اعتبارسنجی نوع دو دیگر تحت نظارت بانک مرکزی را حداکثر به میزان هفده درصد (۱۷ %) منوط به تأییدیه بانک مرکزی تملک نماید.
ماده ۲۸ - در صورت احراز شرایط و ظرف حداکثر (۱۵) روز کاری پس از تکمیل مدارک و اطلاعات مربوط در درگاه، مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو با اعتبار سه ساله به نام متقاضی صادر میگردد. در صورتی که حکم لغو مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو طبق مقررات صادر نشده باشد و شرکت، شرایط تعیین شده در این آییننامه را به موقع احراز یا حفظ نماید، اعتبار مجوز فعالیت شرکت به تقاضای وی برای دوره های بعدی با اعتبار سه ساله تمدید میشود. شرکت اعتبارسنجی نوع دو در صورت تمایل به تمدید اعتبار مجوز فعالیت خود، موظف است (۳۰) روز قبل از پایان مدت اعتبار مجوز فعالیت مربوط، تقاضای تمدید آن را به همراه اسناد، مدارک و اطلاعات موردنیاز در درگاه ارائه دهد. در صورتی که هنگام پایان اعتبار مجوز فعالیت، مجوز فعالیت اعتباری شرکت اعتبارسنجی نوع دو در حالت تعلیق باشد، تمدید مجوز فعالیت، موکول به پایان مدت تعلیق یا رفع تعلیق خواهد بود.
تبصره ۱ - چنانچه مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو توسط شورا لغو شود یا تمدید نشود، شرکت باید تا زمان اخذ مجدد مجوز فعالیت، فعالیت های خود را متوقف نماید. شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک نیز موظفند تا زمان اخذ مجدد مجوز فعالیت، از ارائه خدمات به این شرکتها خودداری کنند. در غیر این صورت شورا نسبت به اعمال اقدامات موضوع آییننامه جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون عمل خواهد کرد.
تبصره ۲ - چنانچه پس از ثبت شرکت، مجوز فعالیت شرکت به هر دلیلی پس از سپری شدن مراحل دریافت مجوز صادر نشود، شرکت نباید اقدام به فعالیت نماید. در غیر این صورت، شورا نسبت به اعمال اقدامات نظارتی مطابق با جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون عمل خواهد کرد. مرکز موظف است ظرف مدت دو هفته کاری، با ارائه دلایل به صورت الکترونیکی و از طریق درگاه، متقاضیان را نسبت به نواقص، اشکالات و ایرادات مطلع کند. متقاضیان می بایست حداکثر ظرف دو هفته کاری نسبت به رفع ایرادات در درگاه اقدام کنند.
ماده ۲۹ - تأسیس شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو توسط اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی منوط به تأیید آن بانک و رعایت مفاد آن آییننامه خواهد بود.
تبصره - حداکثر میزان سهامداری برای اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی در شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو، معادل حدود وضع شده در دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار موضوع بخشنامه شماره ۰۱/۷۹۷۰۶ مورخ ۱۴۰۱/۴/۱ بانک مرکزی است.
ماده ۳۰ - نحوه ثبت و رسیدگی به اعتراض مشتریان از شرکت اعتبارسنجی نوع یک و شرکت اعتبارسنجی نوع دو مطابق با آییننامه موضوع جزء (۵-۵-۳) بند (ب) ماده (۲) قانون است.
ماده ۳۱ - حداکثر نرخ کارمزد خدمات قابل دریافت توسط شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو، سالانه توسط شورا بنا به نوع خدمات و اطلاعات مکمل تعیین میشود.
ماده ۳۲ - [اصلاحی ۱۴۰۳/۱۲/۱۵] نهادهای مالی فعال در بازارهای پول، سرمایه، بیمه و نهادهای وثیقه پذیر، پیش از ارائه خدمات مالی، پرداخت تسهیلات، تضمین یا ایجاد تعهدات، مجازند از امتیاز اعتباری و گزارش اعتباری شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک در ارائه خدمات و عملیات خود استفاده نمایند. علاوه بر این آنها میتوانند از سایر خدمات قابل ارائه توسط شرکتهای نوع دو نیز بهرهبرداری نمایند. ساز و کار اجرایی این ماده در آییننامه موضوع ماده (۵) قانون تشریح خواهد شد.
ماده ۳۳ - تمدید، تعلیق، لغو مجوز و اقدامات نظارتی شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی (نوع یک یا دو)، در چهارچوب قوانین مربوط پس از تأیید بانک مرکزی و با تصویب شورا انجام می گیرد.
تبصره - مرکز مکلف است در خصوص شرکتهای اعتبارسنجی (نوع یک یا دو) که قصد ارائه خدمات به بانک ها و مؤسسات اعتباری را دارند، نسبت به اخذ تأییدیه از بانک مرکزی اقدام نماید. بانک مرکزی مکلف است ظرف یک ماه پس از دریافت پاسخ استعلام های مربوط، نسبت به اعلام تأیید یا عدم تأیید درخواست واصله، به مرکز مطابق مفاد این آییننامه اقدام نماید.
ماده ۳۴ - مواد (۲)، (۳)، (۴)، (۵)، (۱۱)، (۱۲)، (۱۸) و (۲۳) آییننامه نظام سنجش اعتبار موضوع تصویبنامه شماره ۳۹۱۵۱/ت۵۵۲۹۶هـ مورخ ۱۳۹۸/۴/۴ لغو می شوند.
محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور
دیدگاه شما