آیین نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۶) قانون ساماندهی صنعت خودرو (موضوع ارتقای کیفیت تولید خودرو)

هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۴/۷/۳۰ به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و به استناد تبصره (۲) ماده (۶) قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب ۱۴۰۰، آیین نامه اجرایی تبصره مذکور را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین نامه اجرایی تبصره (۲) ماده (۶) قانون ساماندهی صنعت خودرو (موضوع ارتقای کیفیت تولید خودرو)

ماده ۱ـ در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

۱ـ وزارت: وزارت صنعت، معدن و تجارت.

۲ـ وزیر: وزیر صنعت، معدن و تجارت.

۳ـ قانون حمایت: قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات بعدی.

۴ـ طول عمر خودرو: از زمان خروج خودرو از کارخانه و تحویل به اولین مشتری تا سن فرسودگی مبتنی بر تعاریف آیین نامه اجرایی ماده (۱۰) قانون ساماندهی صنعت خودرو موضوع تصویب نامه شماره ۲۴۳۳۶۸/ت۶۱۳۸۷هـ مورخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۸ (شامل دوره تضمین، تعهد و بعد از آن).

۵ ـ خودرو: انواع خودروی سواری، وانت، مینی بوس، اتوبوس، کامیون، کامیونت، کشنده تریلر و موتورسیکلت موضوع ماده (۸) قانون ساماندهی صنعت خودرو مصوب ۱۴۰۰.

۶ ـ خودروساز: هر شخص حقوقی که با مجوز رسمی وزارت، اقدام به تولید خودرو با استفاده از قطعات داخلی یا خارجی (با هر درصد قطعات خارجی) در ایران مینماید.

۷ـ شبکه تأمین: کلیه واردکنندگان (شبکه تأمین خارجی) و تولیدکنندگان (شبکه تأمین داخلی) مواد اولیه، قطعات و مجموعههای مورد مصرف خودروسازی در تولید خودرو و بازار یدکی.

۸ ـ شبکه فروش و خدمات پس از فروش: کلیه فروشندگان خودرو و خدمات‌دهندگان پس از فروش شامل فروشندگان خودرو، قطعات (یدکی و مصرفی) و مواد مصرفی و کلیه عملیات خدماتی مرتبط در طول عمر خودرو.

۹ـ شبکه ارزش صنعت خودرو: تمامی اشخاص حقوقی یا حقیقی ارزش آفرین دارای مجوز در صنعت خودرو (شامل شبکه تأمین، خودروساز، شبکه فروش و خدمات پس از فروش).

۱۰ـ کیفیت: احساس رضایت مصرف‌کننده از خودرو و قطعات مربوط و خدمات در مقایسه با موارد مشابه که ابعاد مختلف آن در صنعت و بازار خودرو به صورت قابل اندازه‌گیری ارائه میگردد و شامل کیفیت عملکرد و رانندگی، بهره‌برداری، راحتی و مواردی همچون آلایندگی تولیدشده ناشی از مصرف سوخت، ایمنی سرنشین در تصادف و حریق، امنیت خودرو در کاربرد و حفظ سرمایه نسبت به مبنای استاندارد تعیین شده و همچنین سطح قابلیت اطمینان خودرو و قطعات (قطعات یدکی) در طول عمر تعیین‌شده و فروش و خدمات پس از فروش در طول عمر خودرو میباشد.

۱۱ـ شاخصهای کیفی: میزان یا ارزش هریک از وجوه مشخص در قالب کمیت ها با رتبه های قابل اندازه گیری در شبکه ارزش صنعت خودرو مرتبط با پنج بخش طراحی، تأمین، تولید، فروش و خدمات پس از فروش که در دستورالعملهای جداگانهای توسط کارگروه تهیه و توسط وزیر ابلاغ می شود و به وسیله شرکت های بازرسی اندازه گیری و به صورت دوره ای توسط وزارت در سامانه بارگذاری می شود.

۱۲ـ سامانه (سیستم )های کیفی: مجموعه ای از رویه ها و دستورالعمل های اجرایی خودروساز که به منظور پایش(کنترل) و تضمین کیفیت فرایند و محصول در شبکه ارزش صنعت خودرو مورد استفاده قرار می گیرد.

۱۳ـ کارگروه: کارگروه موضوع ماده (۴) این آیین نامه.

۱۴ـ شرکت بازرسی: شرکت بازرسی مورد تأیید وزارت دارای گواهی ۱۷۰۲۰ از مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران براساس قوانین و مقررات.

۱۵ـ سامانه: سامانه جامع خودرو به عنوان بستر رقومی(دیجیتالی) یکپارچه ذیل سامانه اصلی دولت الکترونیک که طبق ضوابط تعیین شده در بند (ت) ماده (۱۰۷) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، کلیه اطلاعات محصولات صنعت خودرو با تأکید بر اطلاعات کیفی مورد نظر در آن درج می شود.

۱۶ـ امتیاز رقابتی کیفی خودرو: امتیازی برای اطلاع عموم و ارتقای رقابت بین خودروسازان که براساس نظرسنجی مردمی، کارشناسان و شرکت های بازرسی بر مبنای شاخص های کیفی محاسبه و به صورت دوره ای در اختیار عموم قرار می گیرد.

۱۷ـ شاخص (یا رتبه) کیفیت مصرف حامل های انرژی: میزان مصرف هرگونه سوخت و انرژی الکتریکی طبق استاندارد ملی برای کلیه خودروهای تولیدی که توسط سازمان ملی استاندارد ایران تعیین می گردد و مبنای گزارش ها و تصمیم گیری های مرتبط با این آیین نامه قرار می گیرد.

۱۸ـ شاخص (یا رتبه) کیفی آلایندگی هریک از خودروها: رتبه ای که کیفیت خودرو را از منظر میزان آلایندگی حاصل از مصرف حامل های انرژی، براساس قانون هوای پاک مصوب ۱۳۹۶ و استانداردهای ملی مرتبط ارائه می کند و مبنای گزارش ها و تصمیم گیری های مرتبط با این آیین نامه قرار می گیرد.

۱۹ـ دوره خدمات تضمین (گارانتی): مدت زمانی که خدماتی مشخص مندرج در آیین نامه اجرایی قانون حمایت، به مشتری خودرو بهصورت رایگان ارائه میشود.

۲۰ـ دوره تعهد (وارانتی): مدت زمانی که خدماتی مشخص مندرج در آییننامه اجرایی قانون حمایت، به مشتری خودرو با نرخ مصوب ارائه میشود.

ماده ۲ـ هدف از تصویب و اجرای این آییننامه، ارائه یک راهکار و رویه اجرایی برای ارتقای کیفیت تولید خودرو و خدمات مرتبط با آن و همچنین رقابت پذیر نمودن شبکه ارزش تحت اختیار هریک از خودروسازان می باشد که منجر به ارتقای رضایت مشتریان و مصرف کنندگان از کیفیت خودروهای تولید داخل در شاخص های کلان زیر می شود:

تبصره ـ کیفیت قطعات و عملکرد شبکه تأمین، در کیفیت خودرو هنگام تحویل به مشتریان نمود پیدا می کند و در کلان شاخص های جدول فوق، با کیفیت محصول به صورت یکپارچه دیده شده است.

ماده ۳ـ دامنه شمول این آییننامه شبکه ارزش صنعت خودرو در طول عمر خودرو است.

ماده ۴ـ به منظور پشتیبانی از سیاست گذاری، راهبری و نظارت بر کیفیت و هدایت شبکه ارزش صنعت خودرو و پایش و تحقق اهداف تعیین شده در این آییننامه، کارگروهی با ترکیب زیر تشکیل میگردد:

۱ـ وزیر یا نماینده تام‌الاختیار وی (بهعنوان رییس).

۲ـ مدیر دفتر صنایع خودرو، نیرو محرکه و صنایع حمل و نقل وزارت (به‌عنوان دبیر).

۳ـ نماینده سازمان ملی استاندارد ایران (حداقل در سطح مدیرکل).

۴ـ نماینده سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان (حداقل در سطح مدیرکل).

۵ ـ نماینده سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (حداقل در سطح مدیرکل).

۶ ـ نماینده سازمان حفاظت محیط زیست (حداقل در سطح مدیرکل).

۷ـ نماینده پلیس راهنمایی و رانندگی (راهور).

۸ ـ نمایندگان تام‌الاختیار (یک نفر نماینده از هر انجمن یا شرکت) از:

الف ـ انجمن خودروسازان (نماینده خودروسازان).

ب ـ انجمن سازندگان قطعات و مجموعه‌های خودرو و انجمن صنایع همگن قطعه‌سازان کشور (نماینده شبکه تأمین).

پ ـ شرکت بازرسی منتخب.

۹ـ یک نفر خبره با سوابق دانشگاهی و صنعتی با انتخاب وزیر.

ماده ۵ ـ وظایف کارگروه در چهارچوب قوانین و مقررات به شرح زیر است:

۱ـ تدوین و به‌روزرسانی سیاست های مورد نظر برای ارتقای کیفیت شبکه ارزش صنعت خودرو.

۲ـ تهیه و به روزرسانی دستورالعملهای محاسبه شاخص های کیفی و امتیاز رقابتی کیفی خودرو.

۳ـ تعیین اهداف سالانه کیفی مورد نظر برای خودروسازان.

۴ـ پایش و ارزیابی شاخصهای کیفی و امتیاز رقابتی کیفی هریک از خودروها و خودروسازان.

۵ ـ تصمیم‌گیری در موارد افت کیفی خودروها یا هرگونه مشکل کیفی معنیدار در شبکه ارزش صنعت خودرو جهت پیشگیری یا رفع مشکلات و نارضایتی عام مصرف‌کنندگان از کیفیت.

۶ ـ تدوین، تصویب و به روزرسانی الگوی (مدل) ارزیابی جامع کیفیت خودرو.

۷ـ پیشنهادها برای ارتقای تدریجی شبکه خدمات پس از فروش خارج از پایش (کنترل) خودروسازان در طول عمر خودرو.

تبصره ـ مصوبات کارگروه پس از تأیید و ابلاغ وزیر لازم الاجرا است.

ماده ۶ ـ وزارت مکلف است اهداف و برنامه های کیفی هر خودروساز را به تفکیک تا ابتدای اسفندماه هر سال پس از تدوین در کارگروه، برای اجرا در سال بعد به خودروساز مربوط ابلاغ نماید. درصورت عدم ابلاغ در بازه زمانی یادشده، برنامه های کیفی جدید و برنامه های ابلاغی قبلی ملاک عمل هریک از خودروسازان خواهد بود.

ماده ۷ـ وزارت مکلف است شاخص های کیفی و امتیاز رقابتی کیفی خودروها را حداکثر در دوره های زمانی یک ساله در سامانه درج نماید.

ماده ۸ ـ خودروسازان، تولیدکنندگان قطعات مورد استفاده خودروسازان و شبکه خدمات پس از فروش مورد استفاده خودروسازان مکلفند حداکثر ظرف یک سال، زیرساختهای لازم مبتنی بر فناوری اطلاعات برای ردیابی قطعات خودرو (از قبیل شماره فنی، تاریخ تولید، نام سازنده، طول عمر، دوره تضمین) تعیین شده توسط قانون و آییننامههای مربوط و دسترسی به اطلاعاتی شامل سازندگان قطعات، تعویض قطعات در نمایندگیها و شاخصهای کیفی قطعات را ایجاد نماید و امکان دسترسی برخط این سامانه را برای وزارت، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد ایران فراهم نماید.

تبصره ۱ـ تولیدکنندگان موضوع این ماده درصورتی که نسبت به تأمین قطعات از طریق واردات اقدام نمایند، مکلفند اطلاعات مذکور را در سامانه بارگذاری نمایند.

تبصره ۲ـ مسئولیت خودروسازان مرتبط با دوره تضمین و تعهد و عملکرد شبکه تحت پایش(کنترل) آنها می باشد و مسئولیتی در قبال عملکرد شبکه خارج از پایش(کنترل) و متعهد به آن و یا استفاده مصرف کنندگان از خدمات خارج از این شبکه ندارند.

ماده ۹ـ خودروساز موظف است سامانه(سیستم)های کیفی را در سطح شبکه ارزش صنعت خودرو شامل طراحی، تامین، تولید و خدمات فروش و پس از فروش مستند، مدون و اجرا نماید و به دنبال ارتقای مستمر آنها در راستای اهداف کیفی مصوب باشد. سوابق اجرایی این سامانه (سیستم)ها جهت نظارت و پایش (کنترل) باید حفظ و نگهداری گردد و در موارد لزوم با تصویب کارگروه در اختیار مراجع قانونی ذی ربط قرار گیرد.

ماده ۱۰ـ خودروساز مکلف است برنامههای آزمون قطعات مشمول استانداردهای اجباری و سایر مواد و قطعات بهکار رفته مانند رنگ و قطعات بدنه را در اختیار سازندگان مواد، قطعات و مجموعههای مربوط قرار دهد.

ماده ۱۱ـ خودروساز موظف است در صورت افت مکرر نتایج ارزیابی کیفی محصولات و انحراف از شاخص های کیفی مصوب ابلاغ‌شده حداکثر ظرف شش ماه، یا وقوع حوادث خاص مرتبط با کیفیت خودروهای تولیدی در دوران تضمین و یا تعهد ناشی از قصور شبکه تأمین یا شبکه فروش و خدمات پس از فروش مورد استفاده، نسبت به بررسی عوامل و رفع عیوب مشاهده شده و حصول اطمینان از عدم تکرار و کسب حد نصاب کیفی قابل قبول اقدام نموده و برنامه و نتایج اقدام اصلاحی مناسب را به کارگروه ارایه نماید. کارگروه براساس نتایج و برنامه‌ها تصمیم مقتضی از جمله تعلیق تولید، اعلان عمومی در سامانه و دستور رفع عیوب برای کلیه خودروهای فروخته شده قبلی در دوره تضمین و یا حذف مشوق های وزارت اتخاذ مینماید و با تأیید وزیر اعمال می شود.

تبصره ـ چنانچه مشکلات مذکور مربوط به استاندارد اجباری مجموعه ها یا قطعات باشد، سازمان ملی استاندارد ایران موظف به ارائه گزارش به وزارت و نظارت و تأیید نتایج میباشد.

ماده ۱۲ـ خودروساز مکلف است با اعلام سازمان ملی استاندارد ایران نسبت به انجام آزمون های اصلی خودرو با استفاده از ظرفیت شرکت های داخلی مورد تأیید مراجع بینالمللی معرفی شده از سوی سازمان ملی استاندارد ایران، اقدام نماید. درصورت عدم موفقیت خودروی مورد آزمایش، عرضه آن توسط خودروساز تا رفع عیوب و موفقیت در آزمون مجدد، ممنوع میباشد.

ماده ۱۳ـ وزارت نفت مکلف است مطابق قوانین و مقررات، آییننامه‌ها و استانداردهای مرتبط، نسبت به استاندارد سازی سوخت و توزیع مناسب آن اقدام نماید. وزارت نیرو نیز مکلف است مطابق قوانین (به طور خاص قوانین برنامه های پنج ساله پیشرفت) و سایر مقررات، آییننامه‌ها و استانداردهای مرتبط، برنامه‌ریزیهای لازم برای ارائه با کیفیت برق موردنیاز خودروهای برقی را انجام دهد.

ماده ۱۴ـ وزارت موظف است با همکاری سازمان ملی استاندارد ایران در یک برنامه زمانی، پس از فراهم شدن هر یک از تجهیزات و استانداردهای ایمنی و امنیت خودرو در ایران، جهت توسعه رقابت بین خودروسازان و ارتقای ایمنی و امنیت خودروها، دستورالعمل امتیازدهی به سطح ایمنی و امنیت خودروها را به موقع تهیه و ابلاغ نماید.

تبصره ـ خودروسازان موظفند نسبت به اجرای استانداردهای اجباری ایمنی عملکرد خودرو (مانند بقیه استانداردها)، مطابق مصوبات شورای عالی استاندارد ایران در موعد مقرر اقدام نمایند.

ماده ۱۵ـ در اجرای تبصره (۱) ماده (۳۰) آییننامه اجرایی قانون حمایت موضوع تصویب نامه شماره ۷۴۱۵/ت۵۱۶۸۱هـ مورخ ۱۳۹۵/۱/۲۸، وزارت مکلف است از طریق شرکت بازرسی نسبت به اعمال نظارت بر اجرای ارائه خدمات پس از فروش اقدام نماید.

ماده ۱۶ـ وزارت مکلف است حداکثر ظرف شش ماه با همکاری سازمان ها، نهادها، انجمن های صنفی و اتاق های بازرگانی، دستورالعمل نحوه ساماندهی تعمیرگاه های مجاز و فروشندگان قطعات یدکی مرتبط با کیفیت خودرو را تدوین و با تأیید وزیر ابلاغ نماید.

معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف